Erişkin psikiyatri (yetişkin psikiyatri), 18 yaş ve üzerindeki bireylerde görülen ruhsal, duygusal, düşünsel ve davranışsal bozuklukların tanı, tedavi ve takibiyle ilgilenen tıp uzmanlık alanıdır. Yetişkin psikiyatrisi; depresyon, anksiyete bozuklukları, bipolar bozukluk, şizofreni, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi rahatsızlıkları değerlendirir.
NPİSTANBUL Erişkin Psikiyatri Bölümünde yetişkin hastaların ruh sağlığı, psikiyatri uzmanları tarafından değerlendirilir. Tedavi sürecinde psikiyatrik muayene, ilaç tedavisi, psikoterapi ve gerekli durumlarda diğer biyolojik tedavi yöntemlerinden yararlanılabilir.
Erişkin Psikiyatri Hangi Hastalıklara Bakar?
Erişkin psikiyatri bölümü; depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete, panik bozukluk, OKB, şizofreni, yetişkin DEHB ve yeme bozuklukları gibi ruh sağlığı sorunlarıyla ilgilenir. Bu hastalıklar kişinin duygularını, düşüncelerini, davranışlarını ve sosyal ilişkilerini farklı şekillerde etkileyebilir. Psikiyatri uzmanı, belirtileri ve hastanın öyküsünü değerlendirerek uygun tedavi sürecini belirler.
Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları
Depresyon, uzun süren çökkün ruh hali, ilgi kaybı, enerji azalması ve günlük işlevlerde zorlanmayla kendini gösterebilen bir duygudurum bozukluğudur. Bipolar bozuklukta ise depresif dönemlerin yanı sıra taşkınlık, artmış enerji veya belirgin sinirlilikle seyreden mani ya da hipomani dönemleri görülebilir. Tanı ve tedavi, kişinin belirtilerine ve hastalığın seyrine göre planlanır.
Anksiyete ve Panik Bozuklukları
Anksiyete bozuklukları, kişinin günlük yaşamını etkileyen yoğun veya sürekli kaygıyla ortaya çıkabilir. Panik bozuklukta tekrarlayan panik ataklar, çarpıntı, nefes darlığı, terleme ve kontrolü kaybetme korkusu görülebilir. Yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal anksiyete ve farklı fobiler de erişkin psikiyatri bölümünde değerlendirilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
Obsesif kompulsif bozukluk, kişinin istemediği halde zihnine gelen tekrarlayıcı düşünceler ve bu düşüncelerin oluşturduğu sıkıntıyı azaltmak amacıyla yaptığı davranışlarla kendini gösterebilir. Kirlenme korkusu, tekrar tekrar kontrol etme ve aşırı düzen ihtiyacı görülebilen örnekler arasındadır. Tedavide uygun psikoterapi yöntemleri ve gerekli durumlarda ilaç tedavisi kullanılabilir.
Şizofreni ve Psikotik Bozukluklar
Şizofreni, düşünce, algı, duygu ve davranışları etkileyebilen psikiyatrik bir hastalıktır. Kişide gerçekte bulunmayan sesler duyma, gerçeklikle uyuşmayan güçlü inanışlar, düşünce organizasyonunda güçlük ve sosyal yaşamdan uzaklaşma görülebilir. Psikotik belirtiler farklı hastalıklarda da ortaya çıkabileceğinden ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme ve düzenli takip önem taşır.
Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
Yetişkinlerde DEHB, dikkat toplama güçlüğü, unutkanlık, zaman yönetiminde zorlanma, dürtüsellik ve bazı kişilerde içsel huzursuzlukla kendini gösterebilir. Çocukluk döneminde başlayan belirtiler yetişkinlikte de devam edebilir. Tanı sürecinde gelişimsel öykü, belirtilerin farklı yaşam alanlarındaki etkileri ve benzer yakınmalara neden olabilen diğer durumlar değerlendirilir.
Yeme Bozuklukları
Yeme bozuklukları, beslenme davranışını ve kişinin yiyecek, kilo veya beden algısıyla ilişkisini etkileyen ruhsal hastalıklardır. Anoreksiya nervoza, bulimia nervoza ve tıkınırcasına yeme bozukluğu bu grupta yer alır. Tedavide psikiyatri, psikoterapi, beslenme değerlendirmesi ve gerekli durumlarda diğer tıbbi branşların iş birliği gerekebilir.
Yetişkinlerde Psikiyatrik Hastalıkların Belirtileri Nelerdir?
Yetişkinlerde psikiyatrik hastalıklar; uzun süren üzüntü, yoğun kaygı, uyku sorunları, dikkat güçlüğü, duygu durum değişiklikleri ve davranışlarda farklılaşma gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Belirtilerin türü ve şiddeti hastalığa göre değişir. Özellikle günlük yaşamı, iş performansını veya sosyal ilişkileri etkileyen yakınmaların bir ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Yetişkinlerde görülebilen başlıca psikiyatrik belirtiler şunlardır:
- Uzun Süren Üzüntü ve İsteksizlik: Günlük etkinliklerden eskisi kadar keyif alamama, çökkünlük ve motivasyon kaybı.
- Yoğun Kaygı ve Endişe: Sürekli kötü bir şey olacakmış hissi, huzursuzluk ve aşırı düşünme.
- Uyku Düzeninde Değişiklikler: Uykuya dalmakta zorlanma, sık uyanma veya normalden fazla uyuma.
- Dikkat ve Konsantrasyon Güçlüğü: İşe odaklanamama, unutkanlık ve görevleri tamamlamakta zorlanma.
- Duygudurum Değişiklikleri: Belirgin çökkünlük, sinirlilik veya alışılmışın dışında enerji artışı.
- Sosyal İçe Çekilme: Aile ve arkadaşlarla görüşmekten kaçınma, sosyal etkinliklere ilginin azalması.
- İştah ve Yeme Alışkanlıklarında Değişiklikler: Belirgin iştah artışı, azalması veya yeme davranışında kontrol güçlüğü.
- Gerçekliği Değerlendirmede Güçlük: Başkalarının duymadığı sesleri duyma veya gerçeklikle uyuşmayan inanışların gelişmesi.
- Günlük İşlevlerde Bozulma: İş, eğitim, öz bakım veya aile sorumluluklarını yerine getirmekte zorlanma.
Bu belirtilerin görülmesi tek başına psikiyatrik hastalık tanısı anlamına gelmez. Fiziksel hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve yaşam koşulları da benzer yakınmalara neden olabilir.
Kendine zarar verme düşüncesi, intihar planı veya kişinin güvenliğini tehdit eden acil bir durum söz konusuysa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.
Erişkin Psikiyatri Muayenesi Nasıl Yapılır?
Erişkin psikiyatri muayenesi, kişinin şikayetlerinin dinlenmesi, yaşam öyküsünün alınması ve ruhsal durumunun değerlendirilmesiyle başlar. Psikiyatri uzmanı, belirtilerin başlangıcını, süresini, günlük yaşama etkisini ve varsa önceki tedavileri inceler. Gerekli durumlarda psikolojik testler, laboratuvar incelemeleri veya diğer uzmanlık alanlarının değerlendirmesiyle tanı süreci desteklenir.
Psikiyatrik muayenede genellikle şu konular ele alınır:
- Başvuru Nedeninin Öğrenilmesi: Kişinin hangi şikayetlerle başvurduğu ve bu sorunları ne zamandır yaşadığı konuşulur.
- Tıbbi ve Psikiyatrik Öykü: Önceki hastalıklar, kullanılan ilaçlar, aile öyküsü ve varsa geçmiş tedaviler değerlendirilir.
- Ruhsal Durum Muayenesi: Duygudurum, düşünce içeriği, konuşma, algı, dikkat ve diğer ruhsal işlevler incelenir.
- Günlük Yaşamın Değerlendirilmesi: Belirtilerin iş, aile, sosyal ilişkiler ve öz bakım üzerindeki etkileri araştırılır.
- Gerekli İncelemelerin Planlanması: Klinik ihtiyaç doğrultusunda testler veya diğer branşlardan görüş istenebilir.
- Tedavi ve Takip Planı: Elde edilen bilgiler doğrultusunda kişiye uygun tedavi seçenekleri ve takip süreci ele alınır.
Psikiyatri muayenesinde her hastaya aynı testler uygulanmaz. Tanı, öncelikle klinik görüşme ve psikiyatrik değerlendirmeye dayanır.
Yetişkin Psikiyatri Bölümünde Hangi Testler Kullanılır?
Yetişkin psikiyatri bölümünde klinik değerlendirmeyi desteklemek amacıyla psikolojik ölçekler, kişilik değerlendirmeleri, dikkat ve hafıza testleri kullanılabilir. Gerekli görüldüğünde kan tahlilleri, beyin görüntüleme veya diğer tıbbi incelemeler istenebilir. Test seçimi, kişinin yakınmalarına ve olası tanıya göre yapılır; her psikiyatrik hastalık için tek başına kesin tanı koyan bir test bulunmaz.
Başlıca değerlendirme yöntemleri şunlardır:
- Psikolojik Değerlendirme Ölçekleri: Depresyon, kaygı ve diğer ruhsal belirtilerin düzeyini incelemek ve değişimini takip etmek amacıyla kullanılabilir.
- Kişilik Değerlendirmeleri: Kişilik özellikleri ve ruhsal belirtilerin daha ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir. MMPI gibi envanterlerden gerekli durumlarda yararlanılabilir.
- Nöropsikolojik Testler: Dikkat, hafıza, öğrenme ve yürütücü işlevlerle ilgili güçlükleri değerlendirmeye yardımcı olur.
- Kan ve Laboratuvar Testleri: Tiroid hastalıkları, vitamin eksiklikleri ve bazı bedensel durumların araştırılmasında veya ilaç tedavisi takibinde istenebilir.
- Beyin Görüntüleme Yöntemleri: Nörolojik veya yapısal bir hastalık şüphesi varsa MR gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
- EEG ve Diğer Nörofizyolojik İncelemeler: Belirli klinik durumlarda beyin elektriksel aktivitesinin incelenmesi gerekebilir.
NPİSTANBUL'un mevcut ilk başvuru içeriğinde nöropsikolojik değerlendirmeler, psikolojik envanterler, laboratuvar testleri ve gerekli durumlarda nörogörüntüleme yöntemleri açıklanmaktadır. Ancak bu incelemeler her hastanın rutin olarak yaptırması gereken testler değildir.
İlgili içerik: Erişkinlerde İlk Başvuruda Neler Yapılır?
Erişkin Psikiyatride Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Erişkin psikiyatride tedavi yöntemleri arasında ilaç tedavisi, psikoterapi, uygun hastalarda beyin uyarım yöntemleri ve psikososyal destek bulunur. Tedavi seçimi, psikiyatrik hastalığın türüne, belirtilerin şiddetine, önceki tedavilere ve kişinin genel sağlık durumuna göre yapılır. Bazı hastalarda ayaktan takip yeterliyken daha yoğun tedaviye ihtiyaç duyulan durumlarda hastaneye yatış değerlendirilebilir.
İlaç Tedavisi
Psikiyatrik ilaçlar, depresyon, bipolar bozukluk, şizofreni, anksiyete bozuklukları ve DEHB gibi farklı hastalıkların tedavisinde kullanılabilir. İlaç tedavisi her hasta için gerekli değildir. Hangi ilacın kullanılacağı, tedavinin süresi ve takibin nasıl yapılacağı psikiyatri uzmanının değerlendirmesiyle belirlenir.
İlaç tedavisinde dikkate alınan başlıca konular şunlardır:
- Hastalığın Türü: İlaç seçimi, kişinin tanısına ve yaşadığı belirtilere göre yapılır.
- Genel Sağlık Durumu: Eşlik eden hastalıklar, kullanılan diğer ilaçlar ve olası etkileşimler değerlendirilir.
- Tedaviye Yanıt: Belirtilerdeki değişiklikler ve kişinin tedaviyi nasıl tolere ettiği takip edilir.
- Yan Etkilerin İzlenmesi: Tedavi sırasında ortaya çıkabilecek istenmeyen etkiler değerlendirilir.
- Tedavinin Düzenlenmesi: Gerektiğinde ilaç dozu veya tedavi planı hekim tarafından yeniden ele alınır.
Psikiyatrik ilaçların doktor önerisi olmadan başlanması, dozunun değiştirilmesi veya aniden bırakılması sağlık açısından risk oluşturabilir.
Psikoterapi Yöntemleri
Psikoterapi, kişinin ruhsal sorunlarını, duygu ve düşüncelerini, davranış alışkanlıklarını ve yaşadığı güçlükleri yapılandırılmış görüşmelerle ele alan bir tedavi yaklaşımıdır. Depresyon, kaygı bozuklukları, OKB ve diğer psikiyatrik durumlarda kullanılabilir. Psikoterapinin türü ve uygulanma süreci kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Erişkin psikiyatride kullanılan başlıca psikoterapi yaklaşımları şunlardır:
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Ruhsal sorunlarla ilişkili düşünce ve davranış kalıplarının ele alınmasını sağlar.
- Bireysel Psikoterapi: Kişinin ruhsal güçlükleri, yaşam deneyimleri ve baş etme biçimleri üzerinde çalışılır.
- Grup Terapisi: Benzer sorunlarla karşılaşan kişilerin yapılandırılmış bir terapi ortamında destek almasına olanak tanıyabilir.
- Aile ve Çift Terapisi: İlişkilerdeki iletişim sorunları ve ruhsal hastalıkların aile yaşamına etkileri ele alınabilir.
- Destekleyici Psikoterapi: Kişinin mevcut güçlüklerle baş etmesini, günlük işlevselliğini ve sosyal desteğini güçlendirmeyi amaçlar.
Psikoterapi tek başına veya gerekli görüldüğünde diğer tedavi yöntemleriyle birlikte uygulanabilir.
Beyin Uyarım ve Biyolojik Tedavi Yöntemleri
Beyin uyarım ve biyolojik tedaviler, belirli psikiyatrik hastalıklarda klinik değerlendirme sonucunda kullanılabilen tıbbi yöntemlerdir. Özellikle bazı ağır veya önceki tedavilere yeterli yanıt vermeyen durumlarda gündeme gelebilir. Bu yöntemlerin her psikiyatrik hastalıkta aynı etkiye sahip olduğu söylenemez; uygunluk, endikasyonlar ve olası riskler hekim tarafından değerlendirilmelidir.
NPİSTANBUL'un mevcut hizmet içeriklerinde yer alan yöntemler arasında şunlar bulunmaktadır:
- Transkraniyal Manyetik Uyarım (TMU/TMS): Beynin belirli bölgelerindeki sinirsel aktiviteyi manyetik uyarılarla etkilemeyi amaçlayan, girişimsel olmayan bir yöntemdir. Belirli klinik durumlarda hekim tarafından değerlendirilebilir.
- Elektrokonvülsif Terapi (EKT): Özellikle bazı ağır psikiyatrik hastalıklarda, uygun tıbbi koşullarda ve anestezi altında uygulanan bir tedavi yöntemidir.
- Fototerapi (Işık Tedavisi): Özellikle belirli mevsimsel duygudurum sorunlarında değerlendirilebilen, kontrollü ışık uygulamasına dayanan bir yöntemdir.
Beyin uyarım yöntemleri standart psikiyatrik muayenenin veya bütün hastalarda kullanılan ilaç ve psikoterapi yaklaşımlarının yerine geçmez. Uygulama kararı klinik gereklilik, mevcut bilimsel kanıtlar ve hastanın bireysel özellikleri dikkate alınarak verilir.
Ayaktan ve Yatarak Psikiyatri Tedavisi
Psikiyatrik tedavi, kişinin sağlık durumu ve ihtiyaçlarına göre ayaktan veya hastaneye yatışla yürütülebilir. Birçok ruhsal hastalık düzenli poliklinik muayeneleri ve psikoterapi görüşmeleriyle takip edilebilir. Ancak ağır belirtiler, ciddi güvenlik riskleri veya yakın tıbbi takip gerektiren durumlarda yataklı psikiyatri tedavisi değerlendirilebilir.
- Ayaktan Psikiyatri Tedavisi: Kişinin hastanede yatmasına gerek olmadan muayene, tedavi ve kontrol görüşmelerinin yürütülmesi.
- Yataklı Psikiyatri Tedavisi: Klinik durumun gerektirdiği hastalarda hastane ortamında tedavi ve gözlem yapılması.
- Tedavi Düzenlemesi: Belirtilerin seyri ve uygulanan tedavilere verilen yanıtın takip edilmesi.
- Taburculuk ve Takip Planlaması: Hastane tedavisi sonrasında gerekli poliklinik kontrollerinin ve destek çalışmalarının belirlenmesi.
Yatış gerekliliğine psikiyatri uzmanı tarafından yapılan klinik değerlendirme ve ilgili tıbbi ölçütler doğrultusunda karar verilir.
Yetişkin Psikiyatri Doktoruna Ne Zaman Gidilmelidir?
Uzun süren üzüntü, yoğun kaygı, tekrarlayan panik ataklar, uyku sorunları, dikkat güçlüğü veya belirgin davranış değişiklikleri günlük yaşamı etkiliyorsa yetişkin psikiyatri doktoruna başvurulmalıdır. Ruhsal belirtilerin iş, aile ve sosyal yaşam üzerindeki etkileri arttığında değerlendirmeyi geciktirmemek önemlidir. Şikayetlerin ağırlaşmasını beklemek gerekmez.
Özellikle aşağıdaki durumlarda psikiyatri uzmanı değerlendirmesi uygun olabilir:
- Sürekli Üzüntü ve İsteksizlik: Çökkün ruh halinin, ilgi kaybının ve enerji azalmasının devam etmesi.
- Yoğun Kaygı ve Panik Ataklar: Günlük yaşamı zorlaştıran kaygı veya tekrarlayan panik belirtileri yaşanması.
- Belirgin Duygudurum Değişiklikleri: Alışılmışın dışında taşkınlık, aşırı enerji, sinirlilik veya çökkünlük dönemlerinin görülmesi.
- Takıntılı Düşünce ve Davranışlar: İstenmeyen düşüncelerin veya tekrarlayan davranışların günlük yaşamı aksatması.
- Dikkat ve Odaklanma Sorunları: İş, eğitim veya günlük sorumlulukların sürdürülmesinde belirgin güçlük yaşanması.
- Uyku ve İştah Sorunları: Uyku veya yeme düzenindeki değişikliklerin uzun sürmesi ve işlevselliği etkilemesi.
- Gerçeklik Algısında Değişiklikler: Başkalarının algılamadığı sesleri duyma veya gerçeklikle uyuşmayan güçlü inanışların ortaya çıkması.
- Günlük İşlevsellikte Azalma: Öz bakım, aile ilişkileri, çalışma veya sosyal yaşamda belirgin bozulma olması.
Kişinin kendisine veya başkalarına yönelik acil bir güvenlik riski varsa rutin psikiyatri randevusu beklenmemeli, acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
NPİSTANBUL Erişkin ve Yetişkin Psikiyatri Bölümü
NPİSTANBUL Hastanesi Erişkin Psikiyatri Bölümü, 18 yaş ve üzerindeki bireylerde ruhsal hastalıkların tanı, tedavi ve takibine yönelik hizmet sunmaktadır. Psikiyatri uzmanları, klinik psikologlar ve ilgili sağlık çalışanları, hastanın ihtiyaçlarına göre değerlendirme ve tedavi sürecinde iş birliği yapabilir. Bölümde ayaktan psikiyatri takibi, psikoterapi ve gerekli durumlarda yataklı tedavi seçenekleri bulunmaktadır.
Erişkin Psikiyatri Doktorlarımız
NPİSTANBUL Hastanesi Erişkin Psikiyatri Bölümünde ruhsal hastalıkların değerlendirilmesi ve tedavisi psikiyatri uzmanları tarafından yürütülmektedir. Psikiyatri uzmanları, tıp eğitiminin ardından ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi almış hekimlerdir.
Hastanenin mevcut Erişkin Psikiyatri sayfasındaki tedavi ekibi arasında şu hekimler yer almaktadır:
- Prof. Dr. K. Nevzat Tarhan
- Prof. Dr. Hüsnü Erkmen
- Prof. Dr. Sermin Kesebir
- Prof. Dr. Gül Eryılmaz
- Doç. Dr. Sinem Zeynep Metin
- Doç. Dr. Ceylan Ergül Arslan
- Doç. Dr. Erman Şentürk
- Dr. Öğr. Üyesi Semra Baripoğlu
- Dr. Öğr. Üyesi Mert Sinan Bingöl
- Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin
- Dr. Öğr. Üyesi Elvan Çiftçi
- Dr. Öğr. Üyesi Firdevs Seyfe Şen
- Dr. Öğr. Üyesi Nihal Taştekin
Bu isimler sayfada görünen kadronun bir bölümüdür. Hekimlerin güncel görev, çalışma ve randevu bilgilerinin yayın öncesinde kontrol edilmesi gerekir.
Tüm kadro için: NPİSTANBUL Tıbbi Kadro
Multidisipliner Tedavi ve Takip
Bazı psikiyatrik hastalıklarda tedavi yalnızca psikiyatri muayenesiyle sınırlı kalmayabilir. Kişinin ruhsal, fiziksel ve sosyal ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi, farklı uzmanlık alanlarının iş birliğini gerektirebilir. NPİSTANBUL Hastanesinde klinik gereklilik doğrultusunda psikiyatri uzmanları, klinik psikologlar ve diğer ilgili sağlık çalışanları ortak bir takip süreci yürütebilir.
Multidisipliner yaklaşım kapsamında şu alanlardan yararlanılabilir:
- Psikiyatri: Tanı, ilaç tedavisi, tıbbi değerlendirme ve klinik takip.
- Klinik Psikoloji: Psikolojik değerlendirme ve uygun psikoterapi uygulamaları.
- Nöroloji: Nörolojik nedenlerin araştırılması gereken durumlarda ilgili uzmanlık değerlendirmesi.
- Ergoterapi: Günlük yaşam aktivitelerini ve işlevselliği desteklemeye yönelik çalışmalar.
- Sosyal Hizmet: Kişinin aile, iş ve sosyal yaşamını etkileyen sorunların değerlendirilmesi ve gerekli desteklere yönlendirilmesi.
- Diğer Tıbbi Branşlar: Eşlik eden fiziksel hastalıkların değerlendirilmesi ve tedavisi.
Multidisipliner hizmetlerin kapsamı her hastanın klinik gereksinimlerine göre belirlenir.
