COVID-19 Bilgilendirmesi Hakkında

Young Şema Ölçeği

Young Şema Ölçeği Tanım: Jeffrey E. Young tarafından 1991 yılında geliştirilen Young Şema Ölçeği (YŞÖ-KF3) erken dönem uyumsuz şemaların değerlendirilmesine yardımcı olan 90 maddelik bir kendini değerlendirme ölçeğidir. 13 yaş ve üzeri kişiler için tasarlanmıştır. 2003 yılında Young ve arkadaşları tarafından revize edilmiştir.

Şemaların bağlanma figürleriyle erken dönem yaşantılar sonucunda geliştiği varsayılmaktadır. Bu kuramsal çerçeveden hareketle, Young ve arkadaşları (1991; 2003) erken dönem uyumsuz şemaların değerlendirilmesine yönelik değerlendirme araçları geliştirmişlerdir.

Young Şema Ölçeği-Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3)

* Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Değerlendirilmesi: Young Şema Ölçeği Kısa Form-3'ün Psikometrik Özelliklerine İlişkin Bir İnceleme

YŞÖ-KF3,  205  maddelik  16  şemadan  oluşan  uzun  form  (Young  ve  ark.,  2003)  ve  75 maddelik 15 şemadan oluşan kısa formdan sonra (Cecero ve ark., 2004), bu formlardan farklı olarak, Onay arayıcılık, Cezalandırıcılık ve Karamsarlık şemalarının eklenmesiyle oluşturulmuş 90 maddelik bir kendini bildirim ölçeğidir. Kendini bildirime dayanan bu ölçeğin yönergesinde katılımcılardan, kendilerini tanımlarken kullandıkları ifadelerden oluşan maddeleri okuyarak bu ifadelerin kendilerini ne derecede tanımladıklarını,  1  (Beni hiç tanımlamıyor)  ile 6  (Beni mükemmel şekilde tanımlıyor)  arasında derecelendirilen Likert tipi bir ölçek üzerinden değerlendirmeleri istenmektedir.  Ölçekte herhangi bir kesme puanı belirlenmemiş ancak yüksek puanların çok sayıda ve şiddetli derecede uyumsuz şemaların varlığına işaret ettiği belirtilmiştir.

Young’ın (2003) Şema Terapisi Modeli’ne dayanarak geliştirdiği YŞÖ-KF3’te Kopukluk ve Reddedilmişlik, Zedelenmiş Otonomi ve Kendini Ortaya Koyma, Zedelenmiş Sınırlar, Diğeri Yönelimlilik,  Aşırı Tetikte Olma ve Bastırılmışlık şema alanlarını kapsayan 18 boyut önerilmiştir. Bu alt ölçekler sırasıyla Terk Edilme/İstikrarsızlık, Güvensizlik/Suiistimal Edilme, Duyguları Bastırma, Kusurluluk/Utanma, Sosyal İzolasyo/Yabancılaşma, Bağımlılık/Yetersizlik, Hastalıklar ve Tehditler Karşısında Dayanıksızlık, İç İçe Geçme/Gelişmemiş Benlik, Başarısızlık, Hak Görme/Büyüklük,  Yetersiz Özdenetim,  Boyun Eğicilik, Kendini Feda Etme, Onay Arayıcılık,  Karamsarlık,  Duygusal  Yoksunluk,  Yüksek Standartlar/Aşırı  Eleştiricilik  ve Cezalandırıcılık olarak adlandırılmıştır.

YŞÖ-KF3’ün güvenirlik ve geçerlik çalışması Türkiye’de Soygüt, Karaosmanoğlu ve Çakır  (2009)  tarafından  üniversite  örneklemi  üzerinde  yapılmıştır. Bu çalışmada Equamaks Rotasyonuyla yapılan Temel Bileşenler Analizi sonucuna göre, ölçeğin Türkçe formu için 14 faktörlü bir  yapının  uygun  olduğu  ifade  edilmiştir. Bu  faktörler  üzerinden  yapılan  üst-sıra faktör  analizinde  Zedelenmiş  Otonomi,  Kopukluk,  Yüksek  Standartlar,  Diğeri  Yönelimlilik  ve Zedelenmiş  Sınırlar  olmak  üzere  beş  şema  alanının  olduğu  tespit  edilmiştir.  Bu  beş  şema alanında  yer  alan  14  faktör  ise  şunlardır:  “Duygusal  yoksunluk  (faktör  yüklerine  göre maddeler sırasıyla 55, 19, 37, 73, 1), Başarısızlık(6, 60, 78, 24, 42, 33), Karamsarlık (35, 17, 8, 26, 80), Sosyal İzolasyon/Güvensizlik (58, 4, 76, 3, 57, 75, 40), Duyguları bastırma (30, 84, 12, 66, 48), Onay arayıcılık (88, 52, 70, 56, 34, 16),  İç içe Geçme/Bağımlılık (63, 81, 9, 79, 7, 64, 10, 25, 82), Ayrıcalık/Yetersiz özdenetim (68, 69,  15, 50, 32, 51, 22), Kendini feda etme (83, 47,  29,  65,  11),  Terk  Edilme  (2,  20,  38,  28,  74),  Cezalandırılma  (54,  72,  18,  53,  49,  89), Kusurluluk (90, 41, 23, 43, 59, 77), Hastalıklar/Tehditler Karşısında Dayanıksızlık (62, 71, 44, 21, 39), Yüksek Standartlar (13, 31, 14). Ayrıca, YŞÖ-KF3’ün şema boyutları ile SCL-90-R’nin Depresyon  alt  faktörü  arasındaki  korelasyonların  “r=.34-.64  (p<.01)”  arasında  değiştiği bulgulanmıştır.  Ölçeğin  kaygı  alt  faktörü  ile  YŞÖ-KF3’ün  şema  boyutları  arasında  “r=.13-.52 (p<.01)”  aralığında  anlamlı  bir  ilişki  gözlenirken; Kişilerarası  Duyarlılık  alt  faktörü  ile  olan korelasyonların “r=.15-.58 (p<.01)” arasında değiştiği gözlenmiştir. YŞÖ-KF3 şema alanları ile SCL-90-R  alt  ölçekleri  arasındaki  korelasyonlara  bakıldığında  ise  Depresyon  alt  faktörüyle “r=.55-.68  (p<.01)”,  Kaygı  alt  faktörüyle  “r=.18-.54  (p<.01)”  ve  Kişilerarası  Duyarlık  alt faktörüyle “r=.20-.60 (p<.01)” aralığında değişme gösteren istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler gözlenmiştir.  Ölçeğin  iç  tutarlık  katsayısının  YŞÖ-KF3  alt  ölçekleri  için  “.63-.80”  arasında değiştiği  görülmüştür.  Üst  sıra  faktör  analizi  sonucu  belirlenen  şema  alanlarının  Cronbach Alpha iç tutarlık katsayıları ise “.53-.81” arasında değişmektedir. Bu  araştırmada  hasta  grubunda  ölçeğin  Cronbach  Alfa  Güvenirlik  katsayısı .96, karşılaştırma grubunda ise aynı şekilde .96 olarak bulunmuştur.

Referans : Soygüt, G., Karaosmanoğlu, A. ve Çakır, Z. (2009). Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Değerlendirilmesi: Young Şema Ölçeği Kısa Form-3'ün Psikometrik Özelliklerine İlişkin Bir İnceleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 20 (1), 75-84.