0216 633 0 633 Randevu Al

Tütün Bağımlılığı

 

Tütün bağımlılığı; Kullanan kişinin beyin hücrelerini, fonksiyonlarını ve insan sağlığını çeşitli şekillerde etkileyen ve devamlı tekrarlayan tütün kullanımı olan kronik bir rahatsızlıktır.
Tütün bağımlılığı diğer adıyla sigara bağımlılığı tedavi edilebilir bir beyin hastalığıdır.

Tütün ürünleri bütün ülkelerde oldukça yaygın şekilde kullanılan, kullanan kişiyi ve tütün dumanıyla çevresindeki kişileri etkilemektedir.

Bununla birlikte, tütün kullanımının sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin ortaya konduğu son 50–60 yıl içinde çeşitli ülkelerde tütün bağımlılığı bakımından önemli değişiklikler yaşanmıştır.

Bu süre içinde özellikle gelişmiş ülkelerde tütün ürünü kullanımı azalma yönünde bir seyir izlerken gelişmekte olan ülkelerde tütün bağımlılığı artmaktadır.
Örneğin İngiltere’de 50–60 yıl önce yetişkin yaş grubundaki kişilerin yarısından fazlası tütün bağımlılığı olmasına karşı günümüzde bu değer yüzde 20 dolaylarına düşmüştür.

Gelişmiş ülkelerin çoğunda benzeri bir seyir izlenmesine karşılık örneğin ülkemizde 1980’li ve 1990’lı yıllarda tütün bağımlılığında yüzde 80 dolayında artma olmuştur.

2001 yılında, dünyada ki sigaraların % 2’si, ve bölgemizdeki sigaraların % 14’ü ülkemizde içilmiştir.

Tütün bağımlılığı konusunda ülkemizi temsil eder nitelikteki iki araştırmadan,

1988 PİAR Araştırması’na göre; erkeklerin % 62.8’i, kadınların % 24.3’ü ve tüm toplumun % 43.6’sı,
1993 BİGTAŞ Araştırmasına göre; erkeklerin % 57.8’i, kadınların % 13.5’i ve tüm toplumun % 33.6’sının tütün bağımlılığı olduğu ortaya konulmuştur.
Türkiye, bu tütün bağımlılığı oranları ile Avrupa’da erkekler arasında en çok tütün içilen ülkeler arasındadır.

Tütün bağımlılığı kişilerin eğitim durumları ve statüleri yükseldikçe de hızla artmaktadır.

Türkiye’de 15 ve üzeri yaş grubunda tütün kullanımı ve tütün bağımlılığı gelişmiş ülkelere göre halen yüksek olmakla birlikte son 15 yıllık süre içinde dikkate değer bir azalma olduğu gözlenmektedir.

Ülke genelini temsil eder nitelikte yapılan çalışmalarda tütün bağımlılığı erkeklerde 1993 yılındaki %58 değerinden 2008 yılında %48’e düşmüştür.
Kadınlarda tütün bağımlılığı ise biraz daha az olmakla birlikte 2003 yılından sonra hafif bir azalma söz konusudur. Bununla birlikte ülkemizde halen 20 milyon dolayında tütün bağımlılığı olan kişi vardır ve bu değerle Türkiye dünya ülkeleri arasında en fazla tütün tüketen onuncu ülke konumundadır.

Türkiye’de gençler arasında tütün bağımlılığı da oldukça yaygındır. Bu konuda 13–17 yaşlar arasındaki öğrenciler arasında yapılan çok sayıda çalışmada yüzde 0.9 ile 41 arasında değişen sıklık değerleri bulunmuştur.
Dünya Sağlık Örgütü işbirliği ile 2003 yılında yapılan Küresel Gençlik Tütün Araştırması (GYTS; Global Youth Tobacco Sırvey) sonuçlarına göre 13–16 yaşlar arasındaki öğrencilerde erkeklerin %33,1’inin, kızların da %22,3’ünün yaşamlarının bir döneminde sigara içmiş olduğu saptanmıştır. Erkek öğrencilerin %9,1’i ve kız öğrencilerin de %5,0’i çalışmanın yapıldığı tarihte sigara içmekte olduklarını belirtmişlerdir.
Tütün bağımlılığının olumsuz etkileri yalnızca sigara içen kişilerle sınırlı değildir, sigara dumanından pasif olarak etkilenenlerde de ciddi sağlık sorunları ortaya çıkmaktadır.

Çeşitli çalışmalarda evlerin %60-80’inde tütün bağımlılığı olan en az bir kişinin bulunduğu ortaya konmuştur.
Sigaranın, başta akciğer kanseri olmak üzere lösemiye, dudak, ağız, dil, gırtlak, özofagus, pankreas, böbrek ve mesane kanserlerine, kronik bronşit ve amfizeme, koroner kalp hastalığına ve serebrovasküler hastalığa yol açan faktörlerin en önemlilerinden birisi olduğu kanıtlanmış bir gerçektir.

Buna rağmen, tütün bağımlılığı, bir salgın halinde kitleleri öldürmeye devam etmektedir. Halen, dünya genelinde yılda 4 milyon kişi tütün bağımlılığı nedeniyle ölmekte ve yaşamlarının 22 yılını kaybetmektedirler.
Dünya genelinde de tütün tek başına en çok ölüme neden olan sebeplerin başında gelmektedir. 2030 yılında, sigaranın en az yarısı 35-69 yaşları arasında olmak üzere, tütün bağımlılığına bağlı yılda 10 milyon kişiyi öldüreceği tahmin edilmektedir. 2030 yılında gelişmekte olan ülkeler, dünyadaki tüm tütün ölümlerinin % 70’inden sorumlu olacaklardır. Pek çok ölüm ve bir çok hastalık, sadece tütün bağımlılığının önlenmesiyle azaltılabilir.
 

Yayınlama Tarihi:
14 Ağustos 2018
Güncelleme Tarihi:
02 Haziran 2021