COVID-19 Bilgilendirmesi Hakkında
Sağlık Rehberi

Sağlık Rehberi

Ketojenik Beslenme Nedir, Kimler Yapmalıdır?

Ketojenik beslenme diyet; yüksek yağ, düşük protein ve düşük karbonhidrat içeren bir beslenme düzeni olup, kalorisi ve toplam sıvı içeriği günlük gereksinimin %80’ini karşılayacak şekilde kısıtlanmıştır. 

Ketojenik beslenmede ketojenik oran (KO), diyet içeriğindeki yağın, protein ve karbonhidrat toplamına oranı olarak hesaplanmaktadır ve tipik ketojenik diyet (KD) için 4:1’dir. Oranlar 3 veya 4 g yağa 1 g proteinle birlikte karbonhidrat olacak şekilde oranlanır (3:1 ya da 4:1).  

Ketojenik beslenmede ketojenik oran ne kadar yüksek olursa ketozis o kadar fazla olmaktadır. Süt çocukları ve ergenler gibi protein gereksinimi yüksek veya yan etki nedeniyle diyeti iyi uygulayamayan hastalarda 3:1 ya da 2:1 gibi daha düşük oranlar kullanılabilir.  Ketojenik beslenmede ketojenik oranı 4:1 olan diyette, günlük kalorinin %90’ı yağlardan, %7’si proteinden ve %3’u karbonhidratlardan sağlanmaktadır. En sık kullanılan yağ kaynakları tereyağı, krema, sıvı yağlar ve mayonezdir.

Diyetin Başlanması: 

KD geleneksel olarak açlık periyodundan sonra başlanır, Karbonhidrat (KH) içeren sıvılar verilmez ve kan şekeri izlenir. Açlık 12 saatten 48 saate kadar uzatılabilir idrar ketonları yeterince artana kadar fakat çocuklarda 72 saate kadar uzatılmamalıdır. Hipoglisemi, asidoz, bulantı, kusma, dehidratasyon, letarji gelişebileceği için çoğu merkez hastayı yatırır, böylece aile eğitimi daha yoğun bir şekilde yapılabilir (evde öğünlerin hesaplanması, tartılması, düzenlenmesiyle ilgili). Hastanın yağ artışını tolere edebilmesi için diyet 1:1, 2:1, 3:1 ve 4:1 olarak günlük artış olacak şekilde yapılır.

Ketojenik diyet; yüksek yağ, düşük protein ve düşük karbonhidrat içeren bir beslenme düzeni olup, kalorisi ve toplam sıvı içeriği günlük gereksinimin %80’ini karşılayacak şekilde kısıtlanmıştır. Ketojenik oran (KO), diyet içeriğindeki yağın, protein ve karbonhidrat toplamına oranı olarak hesaplanmaktadır ve tipik ketojenik diyet (KD) için 4:1’dir. Oranlar 3 veya 4 g yağa 1 g proteinle birlikte karbonhidrat olacak şekilde oranlanır (3:1 ya da 4:1).  Ketojenik oran ne kadar yüksek olursa ketozis o kadar fazla olmaktadır. Süt çocukları ve ergenler gibi protein gereksinimi yüksek veya yan etki nedeniyle diyeti iyi uygulayamayan hastalarda 3:1 ya da 2:1 gibi daha düşük oranlar kullanılabilir. Ketojenik oranı 4:1 olan diyette, günlük kalorinin %90’ı yağlardan, %7’si proteinden ve %3’u karbonhidratlardan sağlanmaktadır. En sık kullanılan yağ kaynakları tereyağı, krema, sıvı yağlar ve mayonezdir.

Ketojenik Beslenme Diyetini Kimler Uygulayabilir?

Ketojenik beslenme diyeti; erişkin epilepsili bireylerde önerilmemektedir. İlaca dirençli epilepsisi olan çocuklarda ek tedavi olarak ketojenik diyet öne¬rilebilir. 

Ketojenik beslenmede diyet her çocuğun günlük enerji, protein ve sıvı gereksinmesini karşılayacak şekilde çocuğun yaşı, boyu ve kilosuna uygun olarak hazırlanır. İki veya üç ilaca yanıtsız olan epilepsiler İDE olarak tanımlanmaktadır. İDE’de çıkarılabilecek epileptik odak varsa epilepsi cerrahisi en iyi tedavidir, ancak böyle bir şansı olmayan çocuklar için KD en iyi tedavi seçeneği olabilir. KD’e başlamadan önce psikososyal olarak ailenin hazır olduğunun belirlenmesi gerekir. Ailenin çocuğuna KD uygularken rolünü anladığından emin olunmalıdır.

Ketojenik Diyetin Sağlığa Faydaları Nelerdir?

Ketojenik beslenme diyet, dengeli beslenmede vitamin ve mineraller yeterliyken KD’te meyve, sebze, tahıllar ve kalsiyum içeren gıdalar kısıtlanmış olduğundan vitamin ve mineral eklenmesi gereklidir. KD’te kalsiyum ve D vitamini azdır ve epilepsili çocuklarda da D vitamini düzeyleri düşüktür bu nedenle hem D vitamini hem de kalsiyum eklenmelidir. Çinko, bakır, selenyum ve fosfor düşük saptanırsa eklenir, normalse standart multivitamin olarak verilir. Ketojenik beslenmede karbonhidratı olmayan veya az miktarda olan multivitaminler kullanılmalıdır.

Ketojenik Diyette Görülebilecek Yan Etkiler

• Kabızlık 

• Kemik erimesi (osteoporoz) 

• Asidoz (kan pHdeğerinde düşme) 

• Kolesterol yüksekliği 

• Böbrek taşları 

• Karnitin eksikliği

Ketojenik Diyette Uyulması Gereken Önemli Kurallar

• Diyet menüsü dışında hiçbir yiyecek tüketilmemelidir. 

• Menüdeki miktarlara doğru uyum için yiyeceklerin tartılması tavsiye edilir.

• Yemek tabağındaki bütün yiyecekleri silikon spatula ile sıyırılmalıdır

• Öğünlerin saatlerine uyulmalıdır

• Günlük alınması gereken sıvı miktarının tüketilmesine dikkat edilmelidir. 

• Aile fertleri çocuğun yanında başka yiyecek yememelidir. 

• Doktora danışmadan hiçbir ilaç tüketilmemelidir. 

• Tüketilen ürünler gizli karbonhidrat içerebilir, etiket bilgilerini dikkatli okunmalıdır ve beslenme uzmanına danışılmalıdır. 

Serbest Yiyecekler Nelerdir?

Ketojenij beslenme ve diyette serbest yiyecekler kalori içermeyen, öğünler arasında atıştırmalık olarak verilecek yiyeceklerdir.

•    Tatlandırıcılar
•    Kalorisiz ve karbonhidratsız olmalıdır.
•    Sıvı sakarin ürünleri: Sweet’N Low, Sweet10
•    Karbonhidratsız ve kalorisiz Stevia tozlar yada sıvılar: Stevia tozu ve sıvı özleri-NowFoods (Splenda sıvıları) 

İçecekler

Çocuğunuz için önerilen miktarda içecek veriniz.

-Su ya da buz parçaları
-Yukarıdaki tatlandırıcılarla tatlandırılmış su
-Cola Zero
-Soda(sade)
-Lipton Ice Tea Light şeftali limon
-Çamlıca Gazoz Light
-Uludağ şekersiz limonata
-Dimes limonata şekersiz
-Fruitshoot (portakallı, elmalı, yaz meyvalı, elma ve kuş üzümlü)

NOT: ‘’ Bu sayfada ismi geçen markaların ketojenik diyet ile sağlanan yararlı etkiyi olumsuza çevirecek gizli karbonhidrat içermediği araştırılıp, tespit edilmiştir. Benzer markaların ise, bu açıdan etkisi tarafımızca herhangi bir şekilde kontrol edilmemiş olup, bu ürünlerin tercih edilmesi halinde ketojenik diyet ile sağlanan yararlı etkiyi olumsuza çevirecek herhangi bir gizli karbonhidrat içerip içermediğinin kontrol edilmesi gerektiğini hatırlatırız.’’ (literatürden alıntı)

Sık Sorulan Sorular?

İstenen kan keton seviyesi nedir?
Ketojenik diyetteki bir çocukta istenilen ideal kan keton seviyesi 4-6mmol/L arasında olmalıdır.
 
Ketojenik diyetin etkisini ne sürede anlarım?
Her çocuğun metabolizması farklıdır.
Bazı çocuklarda kısa sürede ketonlar istenilen düzeye ulaşırken, bazı çocuklarda keton artışı daha uzun sürebilir. Diyetin olumlu etkilerinin gözlenebilmesi için en az 3.5 ay diyete devam edilmelidir.
 
Ketojenik diyeti ne kadar süre uygulayacağım?
Eğer diyet iyi şekilde ilerliyorsa diyete en az 2 yıl süre ile devam edilir. Ancak hekiminiz uygun görürse bu diyete daha uzun süre devam edebilirsiniz (maksimum 5yıl).
 
Ketojenik diyetteyken çocuğum kendisini nasıl hissedecek?
Diyetin etkileri her çocukta ayrı şekilde görülür.
Çoğu çocuk kendisini iyi hisseder. Ama başlangıçta çocuğunuzda halsizlik, isteksizlik, bazen uykuya meyil hali gözlenebilir. Bu durumda telaşlanmanıza gerek yok. Bu değişiklikler bir kaç gün içerisinde geçer. Bazı çocuklar diğerlerinden çok daha aktif ve enerjik olabilir.
 
Çocuğum açlık hissedecek mi?
Öğünlerdeki porsiyon miktarlarına göre çocuğunuz açlık hissetmeyecektir. Çünkü keton oluşturan yiyecekler çocuğunuzu tok hissettirirler.
 
Çocuğumun yiyecekleri arkadaşlarının yiyeceklerinden farklı gözükecek mi?
Evet. Daha yağlı ve miktar olarak az gözükebilir. Bu diyetle de çocuğunuzun damak zevkine uygun çok güzel menüler hazırlanabilir.
 
Ketojenik diyet çocuğumun gelişimini nasıl etkileyecek?
Çocuğunuzun günlük alması gereken enerji ve protein ihtiyacına özel hazırlanan bu diyetle çocuğunuzun gelişimi devam edecektir. Önemli olan çocuğunuzun kilo almamasına dikkat edilmesidir. Çünkü kilo artışı keton seviyesini olumsuz etkiler. Aylık takiplerde büyüme ve gelişimi izlenmelidir.
 
Ketojenik diyet kan yağlarını olumsuz etkileyerek kalp problemlerine yol açabilir mi?
Hayır. Diyetin özelliği yağdan zengin olmasıdır. Ancak bu yağlar ketona çevrilir ve beynimiz tarafından vücuda enerji vermek için kullanılır.
Kullanılan yağın türü önemlidir. Kan yağlarını önemli etkileyen bitkisel sıvı yağlar özellikle sızma zeytinyağı kullanılmalıdır.
Belirli aralıklarla kalp sağlığı değerlendirilmelidir.
Ketojenik diyet boyunca vitamin ve mineral takviyesi yapılmalı mıdır? Doktorunuzun önerdiği toz ya da tablet şeklinde karbonhidrat içermeyen, multi vitaminler her gün düzenli olarak alınmalıdır. Ayrıca selenyum, karnitin ve çinko eksikliği varsa ek olarak tablet formunda alınmalıdır.
 
Kan keton ve şeker düzeyine sıklıkla ölçülmelidir?
İlk 1 ayda her gün sabah ve akşam öğünlerden önce parmak ucundan özel sticklerle kan keton ve şeker düzeyi ölçülmelidir. Çocuğunuzun kan keton ve şeker düzeyleri, nöbet durumu, çocuğunuzdaki gördüğünüz tüm değişiklikler tedavi günlüğüne kaydedilmelidir.
Bu tedavinin etkinliğini izlemede ÇOK ÖNEMLİDİR.
 
Ketojenik diyet çocuğuma nasıl yararlı olacaktır?
İyi bir diyet uygulaması ve takibi ile çocuğunuzun nöbet sayısı, süresi ve/veya sıklığı azabilir ya da tamamen durabilir. Kullanılan ilaç miktarı azaltılabilir.
Çocuğunuz kendini daha iyi hissedebilir. Algılarda ve motor becerilerinde artış gözlenebilir.

Güncelleme Tarihi: 17 Mayıs 2021
Yayınlama Tarihi: 09 Şubat 2021

Kategori: Genel Sağlık

Sayfa içeriğinde yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İlgili sayfada tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğeler yer almamaktadır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Beslenme ve Diyet Tıbbi Kadro