0216 633 0 633 Randevu Al

Narsist Kişilik Bozukluğu

Narsist bir eşiniz ya da sevgiliniz varsa ilişkiyi sürdürmek epey zordur. Bunun için özel yöntemler gerekir. Bir kere, narsist bir kişinin her söylediğine ‘’evet’’ derseniz onun kölesi olursunuz. Narsist kişi, köle-efendi ilişkisi ister. Yani eşit şartlarda, yatay bir ilişki istemez. Hep kendisine itaat edilmesini ister. Bu da güç elindeyse köleleştirerek, gerekirse insanları esir alarak yapılır. Aralarında kazanan – kaybeden ilişkisi vardır. O halde, narsist biriyle birlikteyseniz nazik olmak şartıyla bütün yanlışlarına ‘’hayır’’ diyebilmeyi bilmeniz, haklı olmak şartıyla başarabilmeniz gerekir. Bunu başarabilirseniz narsist kişinin en önemli, en zayıf tarafını kontrol etmiş olursunuz.

Tanı Yöntemleri için tıklayın

narsizm nedir

Narsist Kişilik Bozukluğu Nedir? 

Genellikle kişide özgüven eksikliğine ve kişinin kendini yetersiz hissetmesine bağlı olarak ortaya çıkan bu kişilik bozukluğu, kişide kendini aşırı beğenmek, kibirli olmak, insanları küçük görmek gibi belirtiler ile görülebilmektedir. Bu kişiler kendilerini diğer insanlardan üstün görür. Kendilerince daha zeki, daha güzel, daha başarılı insanlardırlar. 

Kişilik bozukluklarının bir alt türü olarak yer alan narsist kişilik bozukluğunda kişiler, sürekli kendilerini ön plana çıkarmak isterler. Bununla beraber çevresindeki insanların takdirini kazanmak, onlar tarafından sıkça övülmek ve tek ilgi odağı olmak en büyük arzularıdır. Bu yüzden narsist kişiler genellikle yakın çevreleriyle sağlıklı ilişkiler ve bağlar kurmakta zorlanırlar. Yetersizlik hissiyatından dolayı kendilerini beğenme ve hatta insanlara da herkesin kendisini beğendiğini düşündürme eğilimdedirler. Narsist kişiler, çevrelerindeki insanlar tarafından engellenmeye çalışıldığında, insanlardan umdukları tepkileri alamayınca içlerine kapanabilir, utanabilir ve öfke nöbetleri geçirebilirler. Narsist kişilik bozukluğu olan bir kimsede empati yoksunluğu bulunmaktadır. Genellikle ergenlik ve erken yetişkinlik döneminde ortaya çıkan bu kişilik bozukluğu, özellikle ikili ilişkilerde taraflar için büyük problemler yaratabiliyor.

Narsizm Nedir?

Narsizm, abartılı bir benmerkezcilik, empati kuramama ve kişinin kendini aşırı önemsemesi gibi belirtilerle kendini gösteren kişilik bozukluğunu tanımlayan bir kavramdır. Adını “Narkissos” isimli Yunan mitolojisinde yer alan bir avcıdan alır. Narkissos bir gün nehirden su içecekken sudaki yansımasını görür ve görüntüsüne âşık olur. Narkissos, yemez içmez bir hale gelir ve günlerini yansımasına bakarak geçirir. Efsaneye göre bu şekilde tükenir ve sonunda ölür. Bu efsaneden sonra günümüzde herhangi bir kişide benmerkezci tavırlar, empati yoksunluğunu ve aşırı kendini beğenme gibi karakter özelliklerinin barınması narsisizm olarak açıklanmaktadır.

Narsist Ne Demektir?

Narsist genel anlamda narsizm gibi kişinin kişilik yapısında empati yoksunluğu, aşırı kendini beğenme ve benmerkezcilik barındıran kişilik bozukluğuna sahip kişilere verilen addır.

Narsist Kişilik Bozukluğu Neden Olur?

Genellikle ergenlikte ya da erken yetişkinlikte ortaya çıksa da narsizm ile çocukluk çağında da karşılaşmak mümkündür. Çocuğun yetiştirilme biçimi, ailenin çocuğa karşı tutumu, yetiştiği ortam narsistik kişilik bozukluğunun oluşumuna zemin hazırlayan faktörlerdir. Narsist kişilik bozukluğuna neden olabilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir:

  • Çocuğun sık sık yargılanması
  • Çocuğun yeteneklerinin, davranışlarının aşırı övülmesi ve bunlara yoğun ilgi duyulması
  • Çocuğun her istediğinin anında yerine getirilmesi
  • Çocukla yeterince ilgilenilmemesi ve çocuğun ihmal edilmesi
  • Çocuğun sevgiden ve şefkatten mahrum kalması
  • Çocuğun duygusal istismara maruz kalması

Narsist Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Narsist kişilik bozukluğu olan kişilerde belli başlı belirtiler görülmektedir. Genellikle kişinin hal ve hareketlerinden, insanlarla iletişiminden ya da düşünce biçiminden narsist olduğu anlaşılabilir. Kişinin herkes için hayranlık uyandırması, kendini herkesten üstün tutması, diğer insanları küçümsemesi ve empati yoksunluğu narsizmi oluşturan başlıca belirtilerdendir. Bu belirtileri daha detaylı açıklamak gerekirse:

  • Kendini aşırı beğenmek
  • Benmerkezcilik
  • Kendini diğer insanlardan üstün görmek
  • Hep ilgi odağı olmak istemek
  • Hırslı olmak ve sürekli başkalarıyla rekabet içerisinde olmak
  • Empati yoksunluğu
  • Başkalarının hayatını kıskanmak 
  • Sevilmediğini ve değer görmediğini hissetmek
  • İnsanları manipüle etmeye çalışmak ve kullanmak
  • Herkesin hayranlığını kazanmak istemek
  • Sürekli kendi istediğinin olmasını beklemek ve istenilen olmayınca agresif tavırlar sergilemek
  • Bencil ve kibirli olmak
  • Eleştiriye ve dış tepkilere kapalı olmak
  • Depresyona ve içe kapanıklığa eğilim
  • Öfke kontrolü 

Narsist Kişilik Bozukluğu Çeşitleri

Teşhirci Narsist Bozukluk

Ebeveynin kendisinin olamadığı kişiyi çocuğuna projekte etmesi durumudur. Çocuk bu durumda ancak kendi beklentileri karşılandığında, takdir gördüğünü ve sevildiğini hisseder. Bu insanlar kendilerine göre girdiği ortamda çok dikkat çeker ve ilgi odağıdırlar. İnsanlar onları onaylamak zorundadır. 

Gizli Narsistik Bozukluk

Çocuğun dışa vurduğu karakter aşağılanmıştır ve ebeveyn çocuktan kendisini idealize etmesini beklemektedir. Ebeveynler harika anne-babalardır. Çocuk ise itaat eden ve aileyi örnek almaya çalışan bir kılıfa uymaya çalışır. Gizli narsistler hassas ve kırılgan bir yapıya sahiptir. Sık sık onay alma ihtiyacı duyarlar. İnsanlara hayır demekte zorlanırlar ve genellikle uyumlu insanlardır. Sık sık kendilerine karşı acımasızlardır. Özellikle başkaları tarafından onaylanmadıklarında kendilerini ağır bir biçimde eleştirirler. Kendilerinden memnun değillerdir ve onaylanmak onlar için çok önemlidir.

Değersizleştirici Narsistik Bozukluk

Bu tip narsistler için yaşam oldukça zordur. Çocuğa uydurulmaya çalışan bir profil, idealizasyon çocukta saldırganlık yaratır ve bu kişiler sürekli insanlara saldıracak yer ararlar. Çocuk sürekli eleştiriye maruz kalmış ve değersizleştirilmiştir. Ebeveynler kendi değersizlik hislerini çocuğa aktarırlar.

Narsist Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Narsist kişilik bozukluğunda, tedaviye başlanılabilmesi için diğer tüm psikolojik rahatsızlıklarda da olduğu gibi kişinin rahatsızlığını kabul etmesi ve tedavi sürecine hazır olması gerekmektedir. Narsist insanların birçoğu rahatsızlığı kabul etmemekle beraber, saldırgan davranışlar sergileyerek bu davranışları haklı çıkarmaya çalışır. Narsist kişiler özellikle ilişkilerinde oldukça problem yaşadıkları için ve sağlıklı bağlantılar kuramadıkları için psikolojik destek almaları gerekebilmektedir. Narsist kişilerin böyle bir durumda muhakkak bir psikolog ya da psikiyatrist ile görüşmeleri gerekmektedir. Duruma göre uzman, kişiye göre bir tedavi yöntemi uygular. Duruma göre tedavi yöntemi terapi, davranışsal tedavi yöntemleri ve bazı durumlarda ilaç tedavisini de kapsamaktadır.

Narsist Kişilik Bozukluğu Testi

  1. Büyük, ünlü ve zengin olma hayalleri vardır. Bu hayaller gerçekleşmiş gibi davranır.  
  2. Kendisini önemli bir kişi olarak görür. Gerçekte de akıllı ve yeteneklidir.            
  3. Bu insan yaşıtlarından daha fazla şey başarmıştır.                              
  4. Başkalarını kolayca karalar.                              
  5. Başkalarının kusurları ile ilgilenmek hoşuna gider.                                       
  6. İsteği yapılmayınca sinirlenir, bunun gerekçesini önemsemez.                  
  7. Kendi hatalarının farkına varmaz.                                                                     
  8. Hatasını kabul etmek zorunda kalırsa kolayca depresyona girer, abartılı duygular yaşar.
  9. Kendinden daha iyi tanınan ve bilinen insanların hiç de o kadar büyük olmadıklarını söylemeye çalışır. 
  10. Amacına ulaşmak için başkalarını kullanmanın yolunu bulur.                     
  11. Her şeyi kategorize ederek kendisi için en önemliye öncelik verir. 
  12. Görüştüğü yaşadığı kişilerde çok seçicidir.                              
  13. Giyimi ve kullandığı araba ona özel olduğunu hissettirir.                    
  14. Başkalarından bir çıkarı olmadıkça onların duygularını, düşüncelerini aldırmaz.
  15. Sorumluluklarına sahip çıkması istendiğinde kendisini baskı altında hisseder.
  16. Kendisini özel hissettiği için kuralların kendilerine göre düzenlenmesini ister.
  17. Bir toplantıda soru sorarken konuşmacıdan fazla bildiğini göstererek yorumlar yapar.
  18. Sık sık yanlış anlaşıldığından yakınır.                                                                     
  19. Sık sık kendisine haksızlık yapıldığından söz eder.                                             
  20. İnsanlar başarılarını sever, fakat kişiliğini sevmez.
  21. Rekabeti yarışmayı sever ama kaybetmeye tahammülü yoktur.                  
  22. Eleştirildiğinde kendisinin kıskanıldığını düşünür.                                         
  23. Ona göre ideallerine uymayan şeylerin değeri yoktur.                                     
  24. Başarı, güç, zenginlik, ünlü olmak konuları birinci derecede ilgi alanıdır.

Eğer doğrular 10’dan fazla ise  yönteminizi belirleyin, sınırlarınızı koyun.

narsist nedir

 Narsist Kişilik Bozukluğu Olanlara Nasıl Davranmalı?

Ya onları oldukları gibi kabul etmelisiniz ya da başınızdan savıp kurtulmalısınız. Eğer bu ikisi mümkün değilse, onlara değişmeyi öğretmek olan zor yolu seçeceksiniz. Onlara değişme motivasyonu sağlayan iki önemli şey vardır:

Birincisi, değer verdikleri şeyin kaybının çok yakın olduğunu hissetmeleridir. İkincisi ise ciddi olduğunuza inanmalarıdır.

Narsistler duyarsızdırlar ama aptal değillerdir. İyi bir destek planı yaparak ilgilerini çekmek mümkün olacaktır. Kararlılığınızı ve tutarlılığınızı göstererek yaptığı hataları maddeler halinde yazıya dökünüz. Açık ültimatom yegane şanstır.

  • Eleştirisel düşünün. Onların göz boyayıcı olduğunu unutmayın. İlgi alanlarınıza girerek sizi etkilemelerini ancak böyle önlersiniz. 
  • Kendi amacınızı bilin. Kendi kişiliğini iyi tanıyan birini hiçbir narsist kullanamaz. Onunla karşılıklı çıkar ilişkisi içinde kalırlar.
  • Hemen karar vermeyin. Büyük fikirler başlangıçta çarpıcıdır fakat abartılı fikirler doğrulanmalıdır. Başkalarına danışın. 
  • Narsistler kendi egolarından daha büyük bir şeyin olmadığı bir dünyada yaşamak zorundadırlar. Siz, büyük bir şeyin parçası olmaktan mutlu olduğunuzu onlara hissettirin. 
  • Söze göre değil, davranışa göre hareket edin. Narsistik kişi ile yaşamak ve uğraşmak zorunda iseniz, kararlı ve tutarlı olmak zorundasınız. Bunu ilişkinin ilk başında kabul ettirmelisiniz. Narsistlerin çoğu zora gelmeyi sevmezler. Hemen yan çizerler, hedef ve menfaatlerini değiştirirler. Birlikte çalışmayı düşünüyorsanız, para değeri, iş bitirme süresi net olarak belirlenmelidir. Narsistik kişiyi net olarak denetlemezseniz, büyük risk altındasınız demektir. Sözlerinden kolayca dönebilirler, çünkü tek kutsalları kendi çıkarlarıdır.
  • Empatiyi anlayamazlar ama onları kendi çıkarları ile yüzleştirerek empatik davranmalarını sağlayabilirsiniz.
  • Öfkeli narsiste saldırgan davranırsanız birden mazlum olabilmek konusunda inanılmaz bir potansiyel gösterir. Haklıyken haksız duruma düşersiniz.
  • Kendi sınırlarınızı belirleyin. Kendilerini kral gibi görür, teşekküre gerek duymazlar. Sokaktaki kedi gibidirler. Verdiğiniz yiyecek bittiğinde arkalarına bakmadan çekip giderler. Nankör davranışlarını onaylamadığınızı onlara hissettirin ama kavga etmeyin, sonuç alamazsınız. Bedel ödemesini beklemeyin.
  • İşler sarpa sarınca mutsuzlaşırlar ve hemen yakalarını kurtarmaya çalışırlar. Bu hallerine aldanmayın. Suçlarını, huysuzluklarını her şeyi itiraf eder gibi kendilerini suçlarlar. O anda sakin olun ama değişeceğini düşünmeyin.
  • Narsist beklediği övgü ödülünü zor bir şey başardığı zaman almalıdır. Kesinlikle kişiliği övülmemeli, yaptığı davranış büyüksenmemelidir. Zor iş yaptıklarında övgü almayı daha çok isterler.
  • Eleştiri narsist bir kişi için kolayca kötüye kullanılacak bir silaha dönüşebilir. Eleştirdiğinizde sizi pişman edebilir. Bunun için eleştiriyi yüzde yüz haklı olmadan yapmayın, doğaçlama eleştirmeyin, eleştirirken amacınızı iyi belirleyin. Eleştiriye başlamadan önce iyi bir anını bekleyin ve izin alarak kendisini eleştireceğinizi söyleyin. Kişiliğini değil, davranışını eleştirin. Sen dili ile değil ben dili ile konuşun. Bunu yapmazsanız kolayca savunmaya geçecektir. Suçlayıcı ve yargılayıcı sözler yerine eleştirinizde nötr sözler kullanın. Önemli bir konuşmaya hazırlanıyor gibi hazırlanmadan eleştiriyi yapmayın. Ona daima bir çıkış yolu bırakın. “Belki ben yanılıyorum…” gibi cümlelerle söze başlayın. Hemen cevap beklemediğinizi, daha sonra tekrar konuşabileceğinizi anlatın.

Narsist kişilerin yapmaları gereken en önemli şey, dünyanın geri kalanlarıyla ilişki kurmalarını öğrenmeleridir. Çevrenin kararlı, tutarlı tutumu ile bu kişilerin ruhları gelişip egolarının boyuna ulaşır. Kararlı, tutarlı ve hazırlanarak bu zor iş yapılmalıdır. Öğrenmeleri gereken ikinci şey de, her istediklerinin kendi menfaatlerine olmadığıdır.

Eğer siz narsist bir eğilim taşıyor iseniz, bunu fark etmeniz yüzde elli başarı demektir. Başkalarını anlamak ve değerlendirmek, eleştiriyi dinlemek, kendinizden söz etmemeye çalışmak, kimliğinizi belirtmeden gizlice yardım etmek yardımsever faaliyetlere kendinizi katmak amaçlarınız olsun. 

İyi insan olmak için kişiliğinizi geliştirme çabası gösterin. Yine başaramıyorsanız profesyonel yardım alın.

Narsist Kişilik Bozukluğu ve Cinsellik

Narsist kişilik bozukluğu olan insanlar sömürücü, manipülatif ve problemli insanlardır. İnsanların zayıf noktalarını, ihtiyaçlarını öğrenip buna göre davranırlar. İnanları kendilerine bağımlı ve muhtaç ederler. Genelde narsistlerle birlikte olan bir kimse zaman içerisinde kendini değersiz hissetmeye başlar. Narsistlerin cinsel yaşamları da performans kaygısının, erken ya da geç boşalmanın veya erekte olamamanın getirisiyle epey sorunlu olmaktadır. Onlar için cinsel ilişki kazanılması gereken bir maç sayısı gibi görülmektedir. Genellikle erkeklerde görülen narsist kişilik bozukluğunda bireyler, cinsel ilişkiden fiziksel ve duygusal bir doyum alamazlar.

Narsist Bir Eşiniz Varsa Ne Yapmalısınız?

Özellikle günümüzde narsizm pandemisi oluştu. ABD’de ‘’Narsizm Epidemisi’’ diye kitaplar yazıldı. Narsizm çok küresel olarak ciddi olarak yaygınlaştı. Narsizm nedir? Egosu yüksek kişi, büyüklük duygusu olan kişi, kendini dünyanın merkezinde gören, övgüyle, alkışla beslenen, kendini özel, önemli ve üstün olarak gören, herkes bana uysun, her zaman benim dediğim olsun, güç ve otorite bende olsun diyen kişi/kişilerdir. Böyle bir eşiniz varsa ‘’aman evliliğimiz devam etsin’’ diye düşünüp, her söylediğine ‘’evet’’ derseniz bu durum sizi son derece kötü bir sonuca götürür.

Narsist Bir Eşiniz Varsa Onun En Zor Tarafı Nedir?

‘’Narsist bir eşiniz varsa onun en zayıf tarafı nedir?’’ sorusuna cevap bulmak çok önemli. Narsizm övgüyle beslendiği için karşı taraftan övgü alamadığı zaman kendini çok kötü ve yalnız hisseder. Narsist bir kişiye ‘’hayır’’ dediğiniz zaman eleştirye kapalı oldukları, empati erezyonları oldukları için narsistlerde güç ve başarı odaklı olduklarını belirtmek, bunu ön plana çıkartmak isterler. Onları, gerekçeleriyle eleştirmek gerekiyor. Bir olay çıkarttıkları zaman gerekçeleri ile açıklama yapmak gerekiyor.

‘’Ben seni seviyorum ama bu yaptıklarını onaylamıyorum’’ diyebilmek gerekir. En önemli, en zayıf noktaları değer verdikleri şeyleri kaybetme korkularıdır. Değer verdiği şey eşi veya çocuğuysa onu kaybedeceğini hissettiği an geri adım atarlar. Bunu bilmekte fayda var.

Narsist Bir Eşiniz Varsa Onunla Nasıl İlişki Kurmalısınız?

Narsist bir eşiniz varsa bu eşle beraber yaşamak oldukça zordur. Bunun için özel yöntemler gerekir. Bir kere, narsist bir kişinin her söylediğine ‘’evet’’ derseniz onun kölesi olursunuz. Narsist kişi, köle-efendi ilişkisi ister. Yani eşit şartlardaki yatay bir ilişkiyi istemez. Hep kendisine itaat edilmesini ister. Bu da güç elindeyse köleleştirerek, gerekirse insanları esir alarak yapılır. Kazanan – kaybeden ilişkisi vardır. O halde, narsist bir eşle birlikteyseniz nazik olmak şartıyla bütün yanlışlarına ‘’hayır’’ diyebilmeyi bilmeniz, haklı olmak şartıyla başarabilmeniz gerekir. Bunu başarabilirseniz narsist kişinin en önemli, en zayıf tarafını kontrol etmiş olursunuz.

Narsisizm İkinci Görüş Testi için tıklayınız.

Tedavi Yöntemleri için tıklayın
Narsist erkekler birlikte oldukları kişiyi duygusal olarak sömürür. Genellikle ilişkinin başlarında kadının ihtiyaçlarını ve karakterini tespit eder ve zamanla partnerlerine ihtiyacı olanı vererek onları kendilerine muhtaç ederler. Bununla beraber kadın kendisini çaresiz ve değersiz hisseder. Sevdiğini sanır fakat bağımlı olmuştur. Narsist kişilerin partnerleri travmatik bir durum içerisinde kendilerini kurban gibi ve hapsolmuş hissederler.
Bu tip kişilik bozukluğuna sahip olan kişiler aşırı kuralcı, takıntıları olan, detaycı insanlardır. Aşırı kontrol etme isteği güderler. Düzen onlar için çok önemlidir; parçalar ve ayrıntılar içerisinde kaybolurlar.
Narsistlerin iyileşmesi mümkün olsa da önce kişinin rahatsızlığı kabul etmesi ve tedavi olmak istemesi gerekmektedir. Tedaviye başlanılsa da iyileşme süreci uzun bir terapi sürecine bağlıdır. Tedavi sürecinde anksiyete ve depresyon duygu durumları için ilaç tedavisinden destek alınır.
Narsistlere göre pişmanlık bir zayıflık göstergesinden ibarettir. Ancak nadiren de olsa hayatlarında ara sıra pişmanlık yaşarlar. Pişmanlık yaşadıkları durumlarda ise kendilerini dışa kapatır ve toplumdan kendilerini izole ederler.
Narsist bir kimseyle ilişki içerisinde olan kişilerin oldukça merak ettiği ve sık sık sorduğu bir sorudur. Narsistler zaman zaman ilişki sürecinde sevgilerini abartabilirken bazen de partnerini rencide edecek ya da küçük düşürecek durumlara sokabilirler. Genellikle bu kişiler ilişkinin ilk zamanlarında sevgisini yoğun bir şekilde gösterirken zaman içerisinde hal ve tavırlarını değiştirerek acımasız, partnerini küçümseyen, benmerkezci ve kibirli insanlara dönüşebilirler.
Hüsnü ERKMEN
Psikiyatri Uzmanı
Prof.Dr. Hüsnü ERKMEN
Yayınlama Tarihi:
01 Eylül 2021
Güncelleme Tarihi:
08 Şubat 2022