Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir?

Epilepsi (Sara Hastalığı) halk arasında sara hastalığı olarak bilinen, beyindeki sinir hücrelerinin anormal ve aşırı elektriksel aktiviteleri sonucu ortaya çıkan kronik bir nörolojik hastalıktır. Bu durum, tekrarlayıcı nöbetlerle karakterizedir ve nöbetler sırasında bilinç kaybı, istemsiz kasılmalar, dalma hâli ya da kısa süreli davranış değişiklikleri görülebilir. Epilepsi nöbetleri her bireyde aynı şekilde ortaya çıkmaz; nöbetlerin tipi, süresi ve şiddeti kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Epilepsi, tek bir nöbet geçirilmesiyle tanı konulan bir hastalık değildir. Tanı için, genellikle aralıklı olarak tekrarlayan nöbetlerin varlığı ve altta yatan nörolojik nedenlerin değerlendirilmesi gerekir. Beyin travmaları, doğumsal beyin hasarları, genetik faktörler, enfeksiyonlar, tümörler veya nedeni tam olarak saptanamayan durumlar epilepsiye yol açabilir. Bu nedenle epilepsi, çocukluk çağından ileri yaşlara kadar her yaş grubunda görülebilen bir hastalıktır.

Epilepsi yalnızca nöbet anlarını değil, bireyin günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini, eğitim ve iş hayatını da etkileyebilir. Ancak doğru tanı ve uygun tedavi ile epilepsi hastalarının büyük bir kısmında nöbetler kontrol altına alınabilir ve kişiler normal bir yaşam sürdürebilir. Günümüzde epilepsi tedavisinde ilaç tedavileri başta olmak üzere, bazı hastalarda cerrahi girişimler ve özel tedavi yaklaşımları da uygulanabilmektedir.

Epilepsi, doğru bilgilendirme ve düzenli tıbbi takip gerektiren bir hastalıktır. Erken tanı, uygun tedavi planlaması ve nöroloji uzmanı tarafından yapılan düzenli kontroller, nöbetlerin sıklığını ve şiddetini azaltmada önemli rol oynar. Bu nedenle epilepsi belirtileri yaşayan bireylerin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması büyük önem taşır.

Epilepsi Türleri Nelerdir?

Epilepsi türleri, nöbetlerin beyinde başladığı bölgeye, yayılım biçimine ve klinik belirtilerine göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, doğru tanının konulması ve en uygun tedavi planının oluşturulması açısından büyük önem taşır. Güncel tıbbi yaklaşımlarda epilepsi, temel olarak fokal (parsiyel), jeneralize ve başlangıcı bilinmeyen epilepsiler şeklinde ele alınır. Her bir epilepsi türü, farklı belirtiler ve seyir özellikleri gösterebilir.

1. Fokal (Parsiyel) Epilepsi

Fokal epilepsi, nöbetlerin beynin belirli bir bölgesinde başlamasıyla ortaya çıkar. Bu tür epilepside belirtiler, nöbetin başladığı beyin alanına bağlı olarak değişiklik gösterir. Fokal epilepsi iki ana gruba ayrılır:

a) Bilinç Korunarak Görülen Fokal Nöbetler

Bu nöbetlerde kişi bilincini kaybetmez. El, kol veya yüzün bir bölümünde kasılmalar, uyuşma, karıncalanma hissi, ani korku, koku veya tat alma gibi duyusal değişiklikler görülebilir. Kişi yaşananların farkındadır ve nöbet sonrasında olayı hatırlayabilir.

b) Bilinç Bozulması ile Görülen Fokal Nöbetler

Bu nöbetlerde bilinç kısmen ya da tamamen etkilenir. Kişi dalgınlaşabilir, çevreyle iletişimi azalır ve tekrarlayıcı hareketler (dudak şapırdatma, el ovuşturma gibi) sergileyebilir. Nöbet sonrasında yaşananları hatırlamakta zorlanabilir.

Fokal nöbetler bazı durumlarda tüm beyne yayılabilir ve ikincil jeneralize nöbete dönüşebilir.

2. Jeneralize Epilepsi

Jeneralize epilepside nöbetler, beynin her iki yarım küresini aynı anda etkiler. Bu tür epilepsiler genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde başlar, ancak her yaşta görülebilir. Jeneralize epilepsi türleri şunlardır:

a) Tonik-Klonik Nöbetler (Büyük Nöbet)

En bilinen epilepsi nöbeti türüdür. Bilinç kaybı ile birlikte vücutta kasılma (tonik faz) ve ardından ritmik kas seğirmeleri (klonik faz) görülür. Nöbet sonrası kişi genellikle yorgun, sersemlemiş ve baş ağrılı olabilir.

b) Absans Nöbetleri (Dalma Nöbeti)

Daha çok çocuklarda görülür. Kişi birkaç saniye boyunca çevreyle bağlantısını keser, boş bakar ve ardından normale döner. Bu nöbetler kısa sürdüğü için fark edilmeyebilir ancak gün içinde sık tekrarlayabilir.

c) Miyoklonik Nöbetler

Ani ve kısa süreli kas sıçramaları ile karakterizedir. Genellikle sabah saatlerinde ortaya çıkar ve kollar, omuzlar veya tüm vücut etkilenebilir.

d) Atonik Nöbetler

Kas tonusunun aniden kaybolmasıyla kişi yere düşebilir. Bu nedenle düşmelere bağlı yaralanma riski yüksektir.

e) Tonik Nöbetler

Kasların ani ve sürekli kasılmasıyla ortaya çıkar. Genellikle uyku sırasında görülür ve ani sertleşme şeklindedir.

3. Başlangıcı Bilinmeyen Epilepsi

Bazı epilepsi vakalarında nöbetin beynin hangi bölgesinde başladığı net olarak belirlenemez. Bu durumlarda epilepsi, başlangıcı bilinmeyen epilepsi olarak sınıflandırılır. Tanı süreci ilerledikçe, ayrıntılı değerlendirmeler sonucunda nöbet türü daha net tanımlanabilir.

4. Epileptik Sendromlar

Bazı epilepsi türleri, belirli yaş gruplarında görülen ve kendine özgü belirtileri olan epileptik sendromlar şeklinde değerlendirilir. Bu sendromlar nöbet türleri, EEG bulguları, yaş ve seyir özellikleriyle tanımlanır. Epileptik sendromların belirlenmesi, tedavi seçimi ve hastalığın gidişatını öngörme açısından önemlidir.

5. Nedene Göre Epilepsi Türleri

Epilepsi ayrıca altta yatan nedene göre de sınıflandırılabilir:

Genetik epilepsi: Kalıtsal yatkınlığın ön planda olduğu durumlar

Yapısal epilepsi: Beyin hasarı, tümör, damar hastalıkları gibi nedenlere bağlı

Metabolik epilepsi: Metabolik bozukluklara bağlı gelişen epilepsiler

Nedeni bilinmeyen epilepsi: Yapılan incelemelere rağmen nedenin saptanamadığı durumlar

Epilepsi tek tip bir hastalık değildir; farklı nöbet türleri ve klinik tablolarla ortaya çıkabilir. Bu nedenle epilepsi türünün doğru belirlenmesi, etkili bir tedavi planı oluşturmanın temelini oluşturur. Nöbet şikâyeti olan bireylerin, ayrıntılı değerlendirme ve uygun tedavi için bir nöroloji uzmanına başvurması büyük önem taşır.

Epilepsi Belirtileri Nelerdir?

Epilepsi belirtileri, nöbetin türüne, beyinde etkilenen bölgeye ve kişinin yaşına göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle epilepsi tek tip belirtilerle ortaya çıkan bir hastalık değildir. Bazı belirtiler oldukça belirgin ve fark edilmesi kolayken, bazı nöbetler kısa sürdüğü ya da hafif seyrettiği için kişi ve çevresi tarafından gözden kaçabilir. Özellikle çocuklarda ve yaşlı bireylerde görülen bazı epilepsi türleri, davranışsal değişiklikler veya dikkat dağınıklığı ile karıştırılabilir. Epilepsi belirtileri genellikle tekrarlayıcı nöbetler şeklinde ortaya çıkar ve nöbetler arasında kişi tamamen normal bir yaşam sürebilir.

Epilepsi belirtileri genel olarak nöbet sırasında görülen belirtiler ve nöbet sonrası ortaya çıkan durumlar olmak üzere iki ana grupta ele alınır. Nöbet sırasında ortaya çıkan belirtiler, epilepsinin türüne göre farklı klinik tablolarla kendini gösterirken; nöbet sonrasında yaşanan belirtiler kişinin toparlanma sürecini yansıtır. Bu ayrım, hem tanı sürecinde hem de epilepsi tedavisinin planlanmasında önemli bir yol göstericidir.

Epilepsi Nöbeti Sırasında Görülen Belirtiler

Epilepsi nöbeti sırasında ortaya çıkan belirtiler, nöbetin tipine ve beyinde etkilenen bölgeye bağlı olarak değişiklik gösterir. Nöbetler birkaç saniye sürebileceği gibi birkaç dakika da devam edebilir ve bazı durumlarda kişi yaşananları hatırlamayabilir. Epilepsi nöbeti sırasında en sık görülen belirtiler şunlardır:

• Bilinç kaybı veya bilinçte bulanıklık,
• Vücutta ani kasılmalar veya ritmik kas seğirmeleri,
• Boş bakma, dalma ya da çevreyle bağlantının kısa süreli kesilmesi,
• El, kol, yüz veya bacakta istemsiz hareketler,
• Dudak şapırdatma, çiğneme, el ovuşturma gibi tekrarlayıcı davranışlar,
• Ani korku, huzursuzluk veya açıklanamayan bir endişe hissi,
• Koku, tat, ses ya da görüntü algısında değişiklikler,
• Konuşma güçlüğü veya anlamsız sesler çıkarma,
• İdrar kaçırma,
• Ani düşme ve yere yığılma.

Bu belirtiler her epilepsi hastasında aynı şekilde görülmeyebilir. Bazı kişilerde yalnızca kısa süreli bilinç değişiklikleri yaşanırken, bazı nöbetler daha belirgin kasılmalar ve bilinç kaybı ile seyredebilir. Bu nedenle farklı ve tekrarlayan belirtilerin varlığında nöroloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması büyük önem taşır.

Epilepsi Neden Olur?

Epilepsi, tek bir nedene bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalık değildir; genellikle beyinde normal elektriksel iletimi bozan çeşitli biyolojik, yapısal ve genetik etkenlerin sonucu olarak gelişir. Beyin hücreleri (nöronlar) arasındaki elektriksel aktivitenin anormal ve kontrolsüz hâle gelmesi, epileptik nöbetlerin temelini oluşturur. Bu durum bazı kişilerde belirli bir nedene bağlıyken, bazı vakalarda yapılan tüm incelemelere rağmen net bir neden saptanamayabilir.

Epilepsi nedenleri, kişinin yaşına, sağlık geçmişine ve nöbetin türüne göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle epilepsi, çocukluk çağından ileri yaşlara kadar her dönemde ortaya çıkabilen bir nörolojik hastalıktır.

Beyinle İlgili Yapısal Nedenler: Beyinde oluşan yapısal bozukluklar epilepsinin en sık nedenleri arasında yer alır. Doğum sırasında veya sonrasında meydana gelen beyin hasarları, travmalar ya da bazı hastalıklar epilepsiye zemin hazırlayabilir. Bu nedenler şunları içerebilir:

• Beyin travmaları (kaza, düşme, darbe sonrası oluşan hasarlar)
• Doğumsal beyin hasarları
• Beyin tümörleri
• Beyin damar hastalıkları ve inme
• Beyin kanamaları

Bu tür yapısal sorunlar, beynin belirli bölgelerinde anormal elektriksel aktiviteye yol açarak epileptik nöbetlerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Genetik Faktörler: Bazı epilepsi türlerinde genetik yatkınlık önemli bir rol oynar. Aile bireylerinde epilepsi öyküsü bulunan kişilerde hastalığın görülme riski daha yüksek olabilir. Genetik epilepsiler genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde ortaya çıkar ve çoğu zaman belirgin bir yapısal beyin hasarı olmadan gelişir.

Doğum Öncesi ve Doğum Sırasında Ortaya Çıkan Nedenler: Hamilelik ve doğum sürecinde yaşanan bazı sorunlar, ilerleyen yıllarda epilepsi gelişme riskini artırabilir:

• Anne karnında geçirilen enfeksiyonlar
• Doğum sırasında oksijensiz kalma (hipoksi)
• Prematüre doğum
• Düşük doğum ağırlığı
• Enfeksiyonlar

Beyni etkileyen bazı enfeksiyon hastalıkları epilepsiye yol açabilir. Özellikle merkezi sinir sistemini tutan enfeksiyonlar bu açıdan önemlidir:

• Menenjit
• Ensefalit
• Beyin apseleri

Bu tür enfeksiyonlar sonrası gelişen epilepsi, bazı bireylerde kalıcı olabilir.

Metabolik ve Sistemik Nedenler

• Vücuttaki bazı metabolik bozukluklar da epileptik nöbetlere neden olabilir:
• Kan şekeri düşüklüğü veya yüksekliği
• Elektrolit dengesizlikleri
• Böbrek veya karaciğer yetmezliği
• Bazı ilaçlar veya madde kullanımı

Bu tür durumlarda altta yatan sorun düzeltildiğinde nöbetler de kontrol altına alınabilir.

Nedeni Bilinmeyen (İdiyopatik) Epilepsi

Bazı epilepsi vakalarında yapılan tüm tetkiklere rağmen belirgin bir neden saptanamaz. Bu durum, nedeni bilinmeyen ya da idiyopatik epilepsi olarak adlandırılır. Ancak bu, hastalığın tedavi edilemeyeceği anlamına gelmez; uygun tedaviyle nöbetler kontrol altına alınabilir.

Epilepsi, çok sayıda farklı nedene bağlı olarak gelişebilen karmaşık bir nörolojik hastalıktır. Altta yatan nedenin belirlenmesi, epilepsi türünün saptanması ve en uygun tedavi yönteminin seçilmesi açısından büyük önem taşır. Epilepsi belirtileri yaşayan bireylerin, ayrıntılı değerlendirme ve doğru tanı için bir nöroloji uzmanına başvurması önerilir.

Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir?

Epilepsi teşhisi, tek bir testle konulan basit bir tanı değildir; ayrıntılı klinik değerlendirme, hastanın öyküsü ve çeşitli tanı yöntemlerinin birlikte ele alınmasını gerektirir. Teşhis sürecinin temel amacı, yaşanan nöbetlerin epileptik kökenli olup olmadığını belirlemek ve nöbet türünü doğru şekilde sınıflandırmaktır. Doğru tanı, etkili bir epilepsi tedavisinin en önemli adımıdır.

1. Ayrıntılı Hasta Öyküsü (Anamnez)

Epilepsi tanısında en önemli basamak, hastanın ve varsa tanıkların anlattığı nöbet öyküsüdür. Nöroloji uzmanı, aşağıdaki konular hakkında detaylı bilgi alır:

Nöbetin nasıl başladığı,

Nöbet sırasında neler yaşandığı,

Bilinç kaybı olup olmadığı,

Nöbetin ne kadar sürdüğü,

Nöbet sonrası halsizlik, sersemlik veya unutkanlık yaşanıp yaşanmadığı,

Nöbetlerin sıklığı ve tekrarlayıcı olup olmadığı,

Bazı epilepsi nöbetlerinde hasta yaşananları hatırlamayabileceği için, nöbete tanık olan kişilerin anlatımları tanı açısından büyük önem taşır.

2. Nörolojik Muayene

Nöroloji uzmanı tarafından yapılan nörolojik muayene, beynin ve sinir sisteminin genel işlevlerini değerlendirmeye yöneliktir. Bu muayene, altta yatan yapısal veya nörolojik bir soruna işaret eden bulguların saptanmasına yardımcı olabilir. Ancak normal bir muayene sonucu, epilepsi olmadığı anlamına gelmez.

3. EEG (Elektroensefalografi)

EEG, epilepsi teşhisinde en sık kullanılan ve en önemli tetkiklerden biridir. EEG ile beynin elektriksel aktivitesi kayıt altına alınır. Epilepsi hastalarında EEG’de, epileptik aktiviteyi düşündüren anormal dalgalar görülebilir.

• EEG her zaman nöbet sırasında yapılmaz.
• Nöbetler arası dönemde de epilepsiye özgü bulgular saptanabilir.
• Normal EEG sonucu, epilepsiyi tamamen dışlamaz.
• Bazı durumlarda uyku EEG’si veya uzun süreli video EEG incelemesi gerekebilir.

4. Beyin Görüntüleme Yöntemleri

Epilepsiye neden olabilecek yapısal sorunları saptamak için beyin görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır:

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Epilepsi tanısında en sık tercih edilen yöntemdir. Beyin tümörleri, doğumsal anomaliler, damar hastalıkları ve eski hasarlar MR ile değerlendirilebilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT): Acil durumlarda veya bazı özel durumlarda kullanılabilir.

Bu incelemeler, epilepsinin altta yatan nedenini belirlemede önemli rol oynar.

5. Kan Testleri ve Diğer Tetkikler

Bazı durumlarda epileptik nöbetlere benzeyen tabloları ayırt etmek için kan testleri yapılabilir. Metabolik bozukluklar, elektrolit dengesizlikleri veya enfeksiyonlar bu yolla değerlendirilir. Bu testler, epilepsiye eşlik eden ya da nöbeti tetikleyen faktörlerin belirlenmesine yardımcı olur.

6. Ayırıcı Tanı Süreci

Epilepsi tanısında, nöbete benzeyen ancak epilepsi dışı nedenlere bağlı durumların ayırt edilmesi gerekir. Bayılmalar (senkop), panik ataklar, psikojenik nöbetler ve bazı

uyku bozuklukları epilepsi ile karışabilir. Bu nedenle teşhis süreci dikkatli ve kapsamlı bir değerlendirme gerektirir.

Epilepsi teşhisi, hasta öyküsü, nörolojik muayene, EEG ve beyin görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konur. Tek bir test tanı koymak için yeterli değildir. Doğru ve erken teşhis, epilepsi nöbetlerinin kontrol altına alınması ve uygun tedavi planının oluşturulması açısından büyük önem taşır. Epilepsi şüphesi olan bireylerin, vakit kaybetmeden bir nöroloji uzmanına başvurması önerilir. Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? (H2)

Epilepsi tedavisi, nöbetlerin kontrol altına alınmasını, kişinin günlük yaşam kalitesinin korunmasını ve olası komplikasyonların önlenmesini amaçlayan uzun süreli ve kişiye özel bir süreçtir. Tedavi planı; epilepsinin türüne, nöbetlerin sıklığına ve şiddetine, hastanın yaşına, genel sağlık durumuna ve altta yatan nedene göre belirlenir. Doğru tanı sonrası başlanan uygun tedavi ile epilepsi hastalarının büyük bir kısmında nöbetler başarılı şekilde kontrol altına alınabilir.

1. İlaç Tedavisi (Antiepileptik İlaçlar)

Epilepsi tedavisinde ilk ve en sık başvurulan yöntem antiepileptik ilaç tedavisidir. Bu ilaçlar, beyindeki anormal elektriksel aktiviteyi baskılayarak nöbetlerin ortaya çıkmasını engellemeyi amaçlar.

• Tedavi genellikle tek ilaçla başlatılır.
• Doz, hastanın yanıtına göre kademeli olarak ayarlanır.
• İlaçların düzenli ve hekim önerisine uygun kullanımı son derece önemlidir.
• İlacın aniden kesilmesi nöbet riskini artırabilir.
• Uygun ilaç ve doz ile hastaların önemli bir kısmında nöbetler tamamen durdurulabilir ya da belirgin şekilde azaltılabilir.

2. İlaca Dirençli Epilepsi Tedavisi

Bazı hastalarda nöbetler, uygun ilaç tedavisine rağmen kontrol altına alınamayabilir. Bu durum ilaca dirençli epilepsi olarak adlandırılır. Böyle vakalarda farklı tedavi seçenekleri değerlendirilir:

Birden fazla antiepileptik ilacın birlikte kullanımı,

Uzun süreli video EEG ile ileri değerlendirme,

Epilepsi cerrahisi için uygunluk araştırması,

3. Epilepsi Cerrahisi

Epilepsi cerrahisi, nöbetlerin beyinde belirli bir odaktan kaynaklandığı ve bu bölgenin güvenli şekilde çıkarılabildiği durumlarda uygulanabilir. Cerrahi tedavi, özellikle ilaca dirençli epilepsi hastalarında etkili bir seçenek olabilir.

Cerrahi öncesinde ayrıntılı incelemeler yapılır:

• Video EEG
• Beyin MR
• Nöropsikolojik değerlendirmeler

Her epilepsi hastası cerrahi için uygun değildir; karar multidisipliner ekip tarafından verilir.

4. Diğer Tedavi Yöntemleri

Bazı hastalarda alternatif veya destekleyici tedavi yöntemleri de uygulanabilir:

Vagus sinir stimülasyonu (VNS): Beyne giden sinirler üzerinden elektriksel uyarı verilmesini sağlar.

Ketojenik diyet: Özellikle çocukluk çağındaki bazı epilepsi türlerinde etkili olabilir.

Derin beyin stimülasyonu (DBS): Seçilmiş vakalarda uygulanabilen ileri bir yöntemdir. Bu yöntemler, ilaç tedavisine ek olarak nöbet kontrolünü artırmayı amaçlar.

5. Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Epilepsi tedavisinde yalnızca tıbbi müdahaleler değil, yaşam tarzı düzenlemeleri de önemlidir:

• Düzenli uyku,
• Alkol ve uyarıcı maddelerden kaçınma,
• Stres yönetimi,
• İlaçların düzenli kullanımı.

Bu faktörler, nöbetlerin sıklığını ve şiddetini doğrudan etkileyebilir.

Epilepsi tedavisi, sabır ve düzenli takip gerektiren bir süreçtir. Uygun tedaviyle epilepsi hastalarının büyük bir bölümü nöbetsiz bir yaşam sürebilir. Tedavinin başarısı; erken tanı, doğru tedavi seçimi ve hasta-hekim iş birliği ile yakından ilişkilidir. Epilepsi tanısı alan bireylerin, tedavi sürecini bir nöroloji uzmanı eşliğinde düzenli olarak sürdürmesi büyük önem taşır. Epilepsi Nöbeti Geçiren Kişiye Nasıl Yaklaşılır? (H2)

Epilepsi nöbeti geçiren bir kişiye doğru şekilde yaklaşmak, kişinin güvenliğini sağlamak ve olası yaralanmaları önlemek açısından büyük önem taşır. Nöbetler çoğu zaman kısa sürelidir ve kendiliğinden sonlanır; bu nedenle sakin kalmak ve doğru ilk yardım adımlarını uygulamak gerekir. Yanlış müdahaleler, iyi niyetle yapılsa bile kişiye zarar verebilir.

Epilepsi Nöbeti Sırasında Yapılması Gerekenler

• Bir kişi epilepsi nöbeti geçiriyorsa şu adımlar izlenmelidir:
• Sakin olun ve panik yapmayın.
• Kişiyi yere yatırın ve düşmesini engelleyin.
• Başını koruyun; mümkünse başının altına yumuşak bir cisim (ceket, çanta gibi) koyun.
• Etrafındaki sert ve tehlikeli nesneleri uzaklaştırın.
• Kişiyi yan yatırın (yan pozisyon). Bu, tükürük veya kusmuğun solunum yollarına kaçmasını önler.
• Zaman tutun. Nöbetin ne kadar sürdüğünü bilmek sağlık ekipleri için önemlidir.
• Nöbetin kendiliğinden geçmesini bekleyin. Çoğu epilepsi nöbeti 1–2 dakika içinde sona erer.

Epilepsi Nöbeti Sırasında Yapılmaması Gerekenler

• Yanlış bilinen uygulamalardan özellikle kaçınılmalıdır:
• Ağzını açmaya çalışmayın.
• Ağzına su, ilaç veya herhangi bir cisim koymayın.
• Kişiyi tutarak kasılmalarını durdurmaya çalışmayın.
• Tokat atmak, sarsmak ya da bağırmak gibi davranışlarda bulunmayın.
• Nöbet sırasında kişiyi ayağa kaldırmaya çalışmayın.
• Bu müdahaleler yaralanmalara ve solunum problemlerine yol açabilir.

Nöbet Sonrasında Nasıl Davranılmalıdır?

Nöbet bittikten sonra kişi postiktal dönem adı verilen bir toparlanma sürecine girer. Bu dönemde:

• Kişi sersemlemiş, yorgun veya kafa karışıklığı içinde olabilir.
• Sakin ve destekleyici olun, konuşmakta zorlanıyorsa zorlamayın.
• Dinlenmesine izin verin.
• Ne olduğunu anlayana kadar yanında kalın.
• Gerekirse yakınlarını bilgilendirin.

Kişi kendine geldikten sonra genellikle hastaneye gitmesine gerek olmayabilir; bu durum kişinin daha önce epilepsi tanısı olup olmamasına bağlıdır.

Ne Zaman Acil Yardım Çağrılmalıdır?

• Aşağıdaki durumlarda 112 Acil çağrılmalıdır:
• Nöbet 5 dakikadan uzun sürüyorsa,
• Arka arkaya nöbetler oluyorsa ve kişi arada kendine gelmiyorsa,
• Kişi ilk kez nöbet geçiriyorsa,
• Nöbet sırasında ciddi bir yaralanma oluşmuşsa,
• Nöbet sonrasında bilinç uzun süre geri gelmiyorsa,
• Kişi hamileyse, çocuksa veya diyabet gibi ek hastalıkları varsa.

Epilepsi nöbeti geçiren bir kişiye doğru yaklaşım, çoğu zaman basit ama hayati adımlardan oluşur. En önemli noktalar sakin kalmak, kişiyi korumak ve yanlış müdahalelerden kaçınmaktır. Doğru ilk yardım bilgisi, epilepsi hastalarının güvenliğini artırır ve gereksiz komplikasyonların önüne geçer. Bebek ve Çocuklarda Epilepsi(H2)

Bebek ve çocuklarda epilepsi, beyindeki anormal elektriksel aktiviteler sonucu ortaya çıkan ve tekrarlayıcı nöbetlerle seyreden nörolojik bir hastalıktır. Epilepsi her yaşta görülebilse de, çocukluk çağı epilepsileri erişkinlere göre daha farklı belirtilerle ve

nedenlerle ortaya çıkabilir. Özellikle bebeklik döneminde görülen nöbetler her zaman belirgin kasılmalar şeklinde olmayabilir; bu durum tanının gecikmesine yol açabilir.

Çocuklarda epilepsi erken tanı ve doğru tedavi ile büyük oranda kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Bu nedenle ebeveynlerin belirtileri tanıması ve şüpheli durumlarda zaman kaybetmeden bir uzmana başvurması son derece önemlidir.

Bebeklerde Epilepsi Belirtileri

Bebeklerde epilepsi belirtileri, erişkinlerde görülen klasik nöbetlerden farklı olabilir ve çoğu zaman fark edilmesi zor davranışlarla kendini gösterebilir. Bebeklerde görülebilecek epilepsi belirtileri şunlardır:

• Ani irkilmeler veya sıçramalar,
• Gözlerin sabit bir noktaya dalması,
• Dudak emme, çiğneme benzeri tekrarlayıcı hareketler,
• Kollarda veya bacaklarda ritmik kasılmalar,
• Ani gevşeme ve baş düşmesi,
• Morarma, nefes tutma benzeri durumlar,
• Beslenme sırasında duraklama ve dalgınlık,

Bu belirtiler kısa sürebilir ve gün içinde sık tekrar edebilir. Bazı durumlarda bebek gelişimini olumsuz etkileyebileceği için erken değerlendirme büyük önem taşır.

Çocuklarda Epilepsi Belirtileri

Çocuklarda epilepsi belirtileri daha belirgin olabilir ancak yine de farklı hastalıklarla karıştırılabilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Bilinç kaybı veya dalma nöbetleri,
• Ani düşmeler,
• El, kol veya bacaklarda kasılmalar,
• Dudak şapırdatma, el ovuşturma gibi otomatik hareketler,
• Ders sırasında sık dalıp gitme,
• Nöbet sonrası halsizlik ve kafa karışıklığı,
• Nedensiz korku veya huzursuzluk hissi,

Özellikle absans (dalma) nöbetleri, dikkat eksikliği ile karıştırılabildiği için öğretmenler ve aileler tarafından fark edilmeyebilir.

Bebek ve Çocuklarda Epilepsi Nedenleri

Bebek ve çocuklarda epilepsi nedenleri erişkinlerden farklı olabilir. En sık görülen nedenler şunlardır:

• Doğum sırasında oksijensiz kalma,
• Doğumsal beyin gelişim bozuklukları,
• Genetik yatkınlık,
• Ateşli havaleler sonrası gelişen epilepsi,
• Beyin enfeksiyonları (menenjit, ensefalit),
• Kafa travmaları,
• Metabolik hastalıklar,

Bazı çocuklarda ise yapılan tüm incelemelere rağmen belirgin bir neden bulunamayabilir.

Bebek ve Çocuklarda Epilepsi Teşhisi

Tanı sürecinde ebeveyn gözlemleri son derece önemlidir. Nöroloji uzmanı; nöbetlerin şekli, süresi ve sıklığı hakkında ayrıntılı bilgi alır. Tanı için sıklıkla:

• EEG (elektroensefalografi)
• Beyin MR görüntüleme
• Gerekli durumlarda kan testleri kullanılır.
• Bebeklerde tanı süreci daha dikkatli ve kapsamlı yürütülür.

Bebek ve Çocuklarda Epilepsi Tedavisi

Çocukluk çağı epilepsisinde tedavi, nöbet tipine ve epilepsi türüne göre planlanır. En sık uygulanan tedavi yöntemi antiepileptik ilaçlardır. Çocukların önemli bir kısmında uygun ilaç tedavisiyle nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.

Bazı çocuklarda epilepsi, belirli bir yaşa kadar devam edip zamanla tamamen düzelebilir. İlaca dirençli vakalarda ise ileri tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Aileler Nelere Dikkat Etmelidir?

Aileler, epilepsi tanısı alan bebek ve çocukların tedavi ve takip sürecinde bilinçli ve dikkatli bir yaklaşım sergilemelidir. İlaçların hekim tarafından önerilen doz ve saatlerde düzenli olarak kullanılması, nöbet kontrolü açısından büyük önem taşır. Çocuğun uyku düzeninin sağlanması, aşırı yorgunluk ve stresten korunması, nöbetleri tetikleyebilecek faktörlerin azaltılmasına yardımcı olur. Nöbetlerin zamanı, süresi ve şeklinin kaydedildiği bir nöbet günlüğü tutulması, hekim değerlendirmelerinde yol gösterici olabilir. Ayrıca okul ve öğretmenlerin bilgilendirilmesi, çocuğun sosyal ve akademik yaşamının güvenli şekilde sürdürülmesini destekler. Nöbet sırasında yapılması ve yapılmaması gerekenlerin aile bireyleri tarafından bilinmesi ve düzenli doktor kontrollerinin aksatılmaması, çocuğun sağlıklı gelişimi ve yaşam kalitesi açısından temel unsurlardır.

• İlaçlar düzenli ve önerilen dozda kullanılmalıdır.
• Nöbet günlüğü tutulması tanı ve takipte faydalıdır.
• Uykusuzluk ve aşırı stres önlenmelidir.
• Okul ve öğretmenler bilgilendirilmelidir.
• Nöbet sırasında yapılması ve yapılmaması gerekenler öğrenilmelidir.

Bebek ve çocuklarda epilepsi, erken tanı ve doğru tedavi ile büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Ailelerin bilinçli olması, belirtileri erken fark etmesi ve düzenli hekim takibi, çocuğun sağlıklı gelişimi açısından kritik öneme sahiptir. Şüpheli durumlarda bir çocuk nörolojisi veya nöroloji uzmanına başvurulması önerilir.

Sık Sorulan Sorular