Depremden en çok etkilenen ve deprem sonrası fiziksel travmalara en fazla maruz kalan kişiler enkaz altından çıkarılan depremzedelerdir. Bu nedenle depremzedelere ilk müdahalenin doğru ve zamanında yapılması önemlidir.
Depremzedelere İlk Müdahale Nasıl Olmalıdır?
Enkazdan çıkarılan depremzedelerin hangi durumda olduğu; kişinin yaşı, sağlık durumu ve karşılaşılan travmanın şiddeti ile bağlantılıdır. Uzman değerlendirmelerinde, enkaz altından çıkarılan depremzedelere ilk müdahalenin nasıl olması gerektiği, bu kişilerde ortaya çıkabilecek organ yaralanmaları ve deprem sonrası görülebilecek komplikasyonlar önem taşıyan konular arasında yer almaktadır.
Enkazdan çıkarılan depremzedelere ilk müdahalenin, kişi enkazdan çıkarılmadan önce damar yolunun açılması ve hemen sıvı tedavisine başlanmasıyla başlaması gerektiği belirtilmektedir. Boyun travmalarında kırıklardan kaynaklı felç gibi ciddi sorunların ortaya çıkmaması için boyunluk takılması da önem taşımaktadır.
Enkazdan Çıkarılan Depremzedelerin Sağlık Durumu
Enkazdan çıkarılan depremzedelerin organları ve sağlık durumları, kişilerin genel durumu ve kondisyonu ile ilişkilidir. Uzman değerlendirmelerine göre, özellikle deprem gibi afetlerde organ yaralanmaları çok sık görülmekte ve yaralanmaların 4’te 3’ü kadarı travma sonucu ortaya çıkmaktadır. Kafaya olan darbelerde, kafatası, omurga ve omurilik travmalarında hayati tehdit eden bir durum oluşabilmektedir. Göğüs bölgesine olan darbelerde de kanamalar ve akciğer zarının delinmesi görülebilir.
Deprem Sonrası Görülebilecek Komplikasyonlar Nelerdir?
Enkazdan çıkan kişilerin ne kadar süre enkaz altında kaldığına bağlı olarak deprem sonrası görülebilecek bazı komplikasyonlar olabilir. Uzmanlar, en önemli durumlardan birinin batın bölgesine olan yaralanmalar ve darbeler sonucunda oluşabilecek kanamalar olduğuna dikkat çekmektedir. Buna bağlı olarak hayati tehdit eden durumlar ortaya çıkabilir.
Özellikle en önemlisi, kas ezilmelerine bağlı olarak Crush (Ezilme) sendromunun ortaya çıkmasıdır. Kasta bulunan bazı enzimler ve proteinler kana salınmakta ve bunlara bağlı olarak böbrek yetmezlikleri ortaya çıkmaktadır. Burada temel belirleyiciler; kişinin durumu, daha önceki sağlık durumu ve travmaya ne kadar maruz kaldığıdır.
Uzun süre enkaz altında kalan kişilerde hayati tehlike artmaktadır. Enkaz altında ne kadar bir basınca maruz kalındığı ve sağlık durumu kişiden kişiye değişmekle beraber, en önemli problemlerden biri enkazdaki ezilmeye bağlı gelişen durumdur. Enkaz altında sadece kas ezilmesine bağlı olmamakla beraber, sıkışmaya ve uzun süre yatmaya bağlı olarak kaslar ezilmekte ve kaslar ezildikten sonra kanama olmaktadır.
Bu durum acil müdahale gerektirmektedir. Enkazda uzun süre kalan ve çıkarılan kişilerin büyük bir bölümü akut böbrek yetmezliği ve diyaliz tedavisi görmektedir. Uzun süre sonra enkazdan çıkan kişilere ilk olarak damar yolu açılması, sıvı tedavisi ve solunum yolunun sağlanması gerekmektedir.
Enkaz Altından Çıkan Kişiye Nasıl Müdahale Edilir?
Enkazdan çıkarılan kişiye yapılacak ilk müdahale çok önemlidir ve bu müdahalenin enkazdan çıkarılmadan önce başlaması gerekmektedir. Uzman değerlendirmelerine göre, depremzedenin enkaz altından çıkarılmadan önce damar yolunun ve solunum yolunun açılması ve hemen sıvı tedavisine başlanması gerekmektedir.
Özellikle boyun travmalarında kırıklara bağlı olarak ani omurilik zedelenmeleri ve yaralanmalarına bağlı olarak felç ortaya çıkmaktadır. Bu gibi durumlarda boyunluk takılması önemlidir. Kişinin çıkarılmasının ardından ilk müdahalesinin yapılarak genel muayenesi ile birlikte sıvı tedavisi uygulanması ve beraberinde acilen daha ilgili bir hastaneye gönderilmesi gerekmektedir.
Enkaz Altında Hayati Tehlike Ne Zaman Başlar?
Enkaz altında hayati tehlike, kişinin karşılaştığı travmanın şiddetine ve enkaz altında kaldığı ortama bağlı olarak değişebilir. Uzman değerlendirmelerinde, bu tür olaylarda klasik bilgilerin çok ötesinde durumlarla karşılaşılabileceğine dikkat çekilmektedir. Olmaz denilen durumların da gerçekleşebilmesi mümkündür. Bu durum tamamen kişiye ve kişinin enkaz altında hangi ortamda kaldığına bağlıdır. Bu nedenle kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Enkaz altında kalan kişi yaşlı ve beraberinde birtakım ek hastalıkları bulunuyorsa hayatta kalma ihtimali düşebilir. Küçük bebeklerin ve yaşlıların enkaz altında hayati tehlikesi daha yüksektir. Ancak genç ve sağlıklı bireyler enkaz altında daha uzun süre kalabilir. Bu durum da enkaz altında kalınan şartlara bağlı olarak değişir.
İlk 3 gün çok önemlidir. İlk 3 gün içinde müdahale etmek başarı şansını yükseltmektedir. Fakat mucize kurtuluşlar da olmaktadır. Bu nedenle ilk 72 saat büyük önem taşımaktadır.