COVID-19 Bilgilendirmesi Hakkında

Bel Fıtığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Bel fıtığı, omurgada bulunan disklerin taşması ve disk kayması sonucu oluşan hareket kabiliyetini kısıtlayan bir ortopedik rahatsızlıktır.

Bel fıtığı bazen travmalara bağlı olarak da oluşabilmektedir.

Bel Fıtığı Belirtileri

  • Kol ve bacaklarda ağrı
  • Bel fıtığından etkilenen sinirlerin bulunduğu yerlerde uyuşma ve karıncalanma
  • Kaslarda görülen zayıflık
  • Ayak parmak ucunda duramamak
  • Yürümede zorlanmak
  • Belde, kalçada ve bacaklarda ağrı
  • Hareketlerde büyük ölçüde kısıtlamalar
  • Otururken ve kalkarken güçlük çekmek
  • İdrar tutamama
  • Çabuk yorulma

Bel Fıtığına Neden Olan Faktörler

  • Kilo fazlalığı ve hareketsiz yaşam
  • Sıvı kaybına neden olduğu için sigara kullanımı
  • Yaralanmalar
  • Hareketlerin ani bir şekilde yapılması
  • Mesleği şoförlük olanlar
  • Masa başı işte çalışanlar
  • Gebelik

Bel Fıtığı Olanlar Nelere Dikkat Etmeli

  • Ani hareketlerden kaçınılmalı
  • Yukarı doğru uzanmamalı
  • Ağır kaldırılmamalı, kaldırılan nesnelerin ağırlığına dikkat edilmeli
  • Hafif sporlar yapılmalı, beli zorlamaktan kaçınmalı
  • Uzun süreli olarak aynı pozisyonda kalınmamalı
  • Eğilirken dizleri kırarak eğilmeye dikkat edilmeli
  • Omurgayı zorlayacak ve zedeleyecek hareketler yapılmamalı
  • Kilo kontrol altına alınmalı ve kilo almamaya dikkat edilmeli
  • Çok fazla ayakta durulmamalı
  • Sırt üstü yatmak tercih edilmeli
  • Dik oturulmalı ve bel desteklenmeli
  • El çantası yerine sırt çantası tercih ederek yüklenen ağırlık eşitlenmeli ve sırt çantasının fazla ağır olmamasına dikkat edilmeli

Bel fıtığı olanlar bu hususlara dikkat ederek ağrılarının artmasını engelleyebilir ve başka bel fıtıklarının oluşmasını önleyebilirler.

Bel Fıtığı Kimlerde Görülür

Bel fıtığı ileri yaşlarda daha sık görülsede genç yaşlarda da görülebilmektedir. İleri yaşlarda görülmesinin sebebi yaşlanmaya bağlı olarak omurgada ki disklerde bulunan sıvının azalmasıdır. Bel fıtığı kadınlarda ya da erkeklerde daha çok görülür diye bir açıklama yapamayız fakat vücut ağırlığı bel fıtığının oluşum nedeni olarak gösterilebilir.

Bel Fıtığı Tedavisi

Bel fıtığının tedavisinde bel fıtığı belirtilerinin ne kadarının gözlemlendiği önemlidir. Hafif belirtiler gösteriyorsa bel fıtığı tedavisinde ilaç kullanımıyla fıtığın sebep olduğu ağrılar azaltılabilir. Bu ilaçlar ağrı kesiciler ve kas gevşeticilerdir. Hasta bel fıtığı belirtilerini çok şiddetli yaşıyorsa bel fıtığı tedavisinde ameliyat gerekebilir. Bel fıtığı tedavisinde fizik tedavi sıklıkla yapılır ve bu tedavide amaç kasların güçlendirilmesidir.
Belde yer alan vücudun temel iskelet yapısını (omurga - columna vertebralis) oluşturan omur denen kemik yapıların (vertebra) arasında destek görevi yapan, hareketlerde sürtünmeyi en aza indiren diskal yapı zamanla dejenere olabileceği gibi, ters hareket, ağır kaldırma ve benzeri nedenlerle yerinden oynayabilir. Her iki omur arasından çıkarak özellikle bacaklara doğru ilerleyen sinirler bu diskal yapının yer değiştirmesi nedeni ile baskı altında kalabilirler. Sonuç olarak bacaklarda ağrı, uyuşma, kuvvetsizlik gibi problemler oluşabilir. İleri evre hastalıkta ani idrar kaçırma problemleri dahi oluşabilir.
Tanı ve tedavide esas olan klinik muayenedir. Klinik muayene bulgularının desteklenmesi ve ayırıcı tanı için MR görüntüleme en önemli tanı aracıdır. Bacakta ve ayakta güç kaybı gelişen vakalarda hastalığın gidişatını değerlendirmede EMG yardımcı olur.

Bel fıtıklarının %80-85'i Fizik Tedavi ve egzersiz uygulamaları ile düzelebilmektedir. Fizik Tedavide yüzeyel ve derin ısıtıcılarla kan akımının artması ve iyileşmenin hızlanması sağlanır. Ağrı kesici ve kas güçlendirici elektrik akımları ile hastanın ağrısı kesilir ve zayıflamış kaslar güçlendirilir. Traksiyon denilen elektrikli bel çekme sistemleri ile bel vücut ağırlığı oranlarında çekilerek omurga aralıklarının açılması, fıtığın küçülmesi ve sinir basısının azalması sağlanır. Fizyoterapist eşliğinde yapılan egzersizlerle de beli destekleyen kaslar güçlendirlerek belin stabilitesi arttırılır. Uygulanacak diyet programı ile kilonun azaltılması da bele binen yükü azaltacağından şikayetlerin gerilemesini sağlar.
Bel fıtıklarının sadece %2-5' inde cerrahi girişim gerektirir. Cerrahi girişimde en önemli endikasyon(gereklilik) bacakta ve ayakta kuvvet kaybının görülmesidir. Bu durumda cerrahi girişimle sinire bası yapan disk parçası çıkartılır veya sinirin geçtiği kemik kanal genişletilir. Bir diğer cerrahi gereklilik ise 6 haftalık konservatif tedavilere cevap vermeyen ve yaşam kalitesini bozan ağrılardır.
Lomber disk cerrahisinde açık cerrahinin yanında kliniğe ve radyolojik bulgulara göre nükleoplasti, mikroskobik ya da endoskopik cerrahi uygulanabilir.

Bel Fıtığı Ameliyatında Felç Olma Riski Var Mıdır?

Felç kelimesi vücudun belli bir bölümünün sinir uyarısını kaybetmesi sonucu görülür. Bunun için önemli miktarda beyin veya sinir dokusunun hasar almış olması gerekir. Bel fıtığı ise genellikle bacağa giden tek bir sinir kökünü etkiler. Dolayısıyla “felç” tanımı bu hastalık için çok ağır bir ifadedir. Bel fıtığı ameliyatında tam tersine, fıtık tarafından ezilmiş olan sinir kökü baskıdan kurtarılmaktadır.
Usulüne uygun olarak mikrocerrahi veya endoskopik yöntemle yapılan bel fıtığı ameliyatlarında sinirin cerrah eliyle hasar alması riski %1’den az bir orandır. Sinir hasarı oluşumunda önemli bir nokta; sinirin uzun süre fıtık nedeniyle ezilmesi, hastanın tedaviyi geciktirmesidir. Bazı hastalarda, bacakta güç kaybı veya “düşük ayak” hızla gelişir ve bu durumda ameliyat acil kabul edilir. Halk arasında “felç” olarak adlandırılan durumların çoğu, tedaviye bağlı değil, uzun süre baskı altında kalan sinirlerin hasar görmesine bağlı olarak oluşur. Genellikle felci oluşturan, fıtığın kendisidir.
Ameliyat öncesi bel fıtığından felç olmuş hastalar ne yapmalı?
Ameliyat öncesi bel fıtığında felç belirtileri gösteren veya sinir felci olmuş hastalar için ameliyat sonrası bacak gücünde geri kazanımlar söz konusudur. Bel fıtığının ameliyatla alınmasıyla sinirin üzerindeki bası ortadan kalkmaktadır. Bundan sonraki adım, çeşitli egzersiz ve fizyoterapi yöntemlerini kullanarak ilgili kas gruplarının güçlendirilmesidir.

Bel Fıtığı Ameliyatı Riskli Midir?

Günümüzde bel fıtığı ameliyatları mikroskop veya endoskop kullanılarak yapılmaktadır. Bu gelişmiş yöntemler sayesinde cerrahlar sinirleri ameliyat esnasında zedelemek veya sinirlere zarar vermek gibi ameliyat komplikasyonlarından büyük oranda kaçınmış olurlar. Ameliyatlar da sinir zedelenmeleri bu yöntemler sayesinde azaldığı için son yıllarda cerrahiye bağlı sorunlar oldukça azalmıştır.
Bel fıtığı ameliyatı riskleri arasında, her cerahhide görülebilecek yara yeri sorunları, enfeksiyon, kanama veya dikişlerde sorunlar nadiren ortaya çıkabilir. Bu riskler kalıcı sorun teşkil etmezler. Bel fıtığı cerrahisinde hastanın ağrısının geçme oranı ameliyat sonrası yüksektir. Bel fıtığı ameliyatı sonrası en büyük kazancımız ağrı kısmında olmaktadır. Ağrıdan kurtulan hastaların sinirdeki güç kayıpları zamanla yerine gelir en son olarak da bacağın etkilenen bölgesindeki uyuşma düzelmektedir.

Bel Fıtığında Ameliyatı Gerektiren 5 Durum Nedir?

Ameliyatı zorunlu kılan durumlar olmadığında cerrahi önermiyoruz. Fıtık tedavisinde cerrahi olmayan yöntemlerle mücadele edildikten ve tedavi gerçekleşmedikten sonra ameliyatın gerekli olduğu durumları ise şöyle;
1) Hastanın bacağında fıtığa bağlı güç kaybı,
2) Özellikle düşük ayak gibi nedenlerle yürümenin bozulması,
3) Çok ağrılı bir durum olan dış fıtıklar,
4) “Cauda Equina” adı verilen birçok sinir kökünün etkilenmesi,
5) Uzun süreli medikal tedaviye yanıtsız ve ilerleyici ağrı varlığı bu durumlarda ameliyat gerekli olmaktadır.

Bel Fıtığı Operasyonları Sonrası Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Neler?

Bel fıtığı ameliyatları sonrası aktif ve sağlıklı kalmak önemlidir. Genel sağlık durumu dışında hastanın bel kaslarının da güçlendirilmesi gerekir. Ameliyattan 2-3 hafta sonra tüm hastalarımızın kaslarını güçlendirecek birtakım önlemler alıyoruz. Bu önlemler hem ameliyat öncesinde hem de sonrasında hastanın işine yaramaktadır. Kilolu ve hareketsiz birine göre aktif spor yapan biri ameliyat sonrası çok daha hızlı iyileşme gösterir. Ameliyat sonrasında ise kas ve kemik yapısı istenilen düzeyde olmayan kişilere egzersizler vererek bu bölgeyi güçlendirmeye odaklanıyoruz. Burada amaç, bel bölgesindeki kemik ve eklemi stabilize etmek için kasların gücünü arttırmaktır. Güçlü kas yapısı ve doğru bir duruş, sağlıklı bir omurga için şarttır.

Beyin Cerrahisi
Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahı

Prof. Dr.Mustafa BOZBUĞA

Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahisi Tıbbi Kadro
Prof.Dr. Mustafa BOZBUĞA

Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahı

Randevu Al
Doç.Dr. Akın AKAKIN

Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahı

Randevu Al