Sağlık Rehberi Sağlık Rehberi

Histrionik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Histrionik kişilik bozukluğu, kişinin aşırı duygusal olma, dikkat çekmeye çalışma, dramatik davranma ve ilişkilerde aşırı derecede etkileşime girme eğiliminde olduğu bir kişilik bozukluğudur. Bu bozukluk, genellikle genç erişkinlik döneminde ortaya çıkar. Histrionik kişilik bozukluğu olan bireyler, çevrelerindeki kişilerden sürekli olarak ilgi ve onay ararlar.

Histrionik kişilik bozukluğu, bireyin sosyal ve mesleki ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Tedavisi genellikle psikoterapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi veya psikodinamik terapi, üzerine odaklanır. Bu terapiler, bireye duygusal düzenleme becerilerini geliştirme, ilişki becerilerini güçlendirme ve olumsuz davranış kalıplarını değiştirme konularında yardımcı olabilir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Neden Ortaya Çıkar?

Histrionik kişilik bozukluğunun kesin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, çeşitli faktörlerin bir araya gelmesi sonucunda ortaya çıkabileceği düşünülmektedir. Bu faktörler arasında şunlar bulunabilir:

Genetik Faktörler: Histrionik kişilik bozukluğu, aile geçmişinde benzer özelliklere sahip bireylerde daha sık görülebilir. Genetik yatkınlık, bu bozukluğun gelişiminde etkili olabilir.

Çocukluk Dönemi Deneyimleri: Çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyimler, özellikle aşırı övgü veya aşırı eleştiri, histrionik kişilik bozukluğunun ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir. Aile içinde duygusal eksiklikler veya aşırı ilgi çekici davranışların ödüllendirilmesi de etkili olabilir.

Kişilik Gelişimi: Bireyin kişilik yapısı ve gelişimi, histrionik kişilik bozukluğunun oluşumunda rol oynayabilir. Bu durumu tetikleyen temel kişilik özellikleri arasında dikkat çekme ihtiyacı, duygusal düzensizlik ve güçlü bir onay arzusu bulunabilir.

Beyin Fonksiyonları: Histrionik kişilik bozukluğuyla ilgili olarak belirli beyin bölgelerinin veya sinirsel devrelerin işlevsel farklılıkları üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Ancak, bu konudaki araştırmalar henüz tamamlanmamıştır.

Kültürel ve Sosyal Faktörler: Belirli kültürel normlar veya toplumsal beklentiler, bireyin davranışlarını etkileyebilir. Toplumun belirli özelliklere olan talebi, histrionik kişilik bozukluğu belirtilerini tetikleyebilir veya güçlendirebilir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Histrionik kişilik bozukluğu belirtileri genellikle bireyin duygusal ifadesi, ilişkileri ve davranışlarıyla ilgilidir. Bu belirtiler şunları içerebilir:

Dramatik ve Teatral Davranışlar: Birey, günlük olaylara aşırı dramatik tepkiler verir ve genellikle dikkat çekici, teatral bir şekilde davranır.

Duygusal Dalgalanmalar: Hızlı ve belirgin duygusal değişimlere sahip olma. Duygusal durumları sıkça ve dramatik bir şekilde değiştirme eğilimi.

Sürekli Dikkat Çekme İhtiyacı: Birey, sürekli olarak başkalarının dikkatini çekmeye çalışır ve ilgi odağı olma ihtiyacını sıkça ifade eder.

Yüzeysel İlişkiler: Derinlikten yoksun, genellikle yüzeysel ve geçici ilişkiler kurma eğilimi. İlişkilerde sıklıkla aşırı bağlanma ve hızlı bağlantı kurma.

Cinsel Provokasyon: Cinsel açıdan açık ve provokatif davranışlar sergileme eğilimi. Dikkati cinsellikle çekmeye çalışma.

Hassasiyet ve Kırılganlık: Olumsuz eleştirilere aşırı duyarlılık, kolayca kırılma ve başkalarının onayına aşırı derecede bağımlılık.

Manipülatif Davranışlar: Başkalarını etkileme ve kontrol etme amacıyla manipülatif davranışlar sergileme eğilimi.

Ayrıntılara Odaklanmama: Genellikle genel resme odaklanma ve ayrıntılara dikkat etmeme eğilimi. Hızlı düşünce akışı ve genellemelere yönelme.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Tanısı Nasıl Konulur?

Histrionik kişilik bozukluğu teşhisi, genellikle bir uzman psikiyatrist veya klinik psikolog tarafından yapılan kapsamlı bir değerlendirme ile konulur. Bu değerlendirme süreci, bireyin genel sağlık durumu, psikososyal geçmişi, aile geçmişi ve semptomları üzerine odaklanır. Uzman, klinik değerlendirme, mental durum muayenesi ve ölçüm araçlarını kullanarak DSM-5 kriterlerine göre değerlendirme yapar. 

Teşhis süreci, bireyin semptomlarının sürekliliği, yaygınlığı ve günlük yaşamını ne kadar etkilediği gibi faktörlere odaklanırken, diğer olası nedenlerin ekarte edilmesine de önem verilir. Histrionik kişilik bozukluğu tanısı alan bireylere genellikle psikoterapi önerilir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Histrionik kişilik bozukluğu tedavisi genellikle psikoterapi (terapi) odaklıdır. Aşağıda tedavi yöntemlerinin bazıları bulunmaktadır:

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Histrionik kişilik bozukluğu tedavisinde sıkça kullanılan bir terapi türüdür. Bireyin düşünce kalıplarını anlamasına, olumsuz düşüncelerini tanımasına ve değiştirmesine odaklanır.

Psikodinamik Terapi: Histrionik kişilik özelliklerinin altında yatan bilinçdışı süreçleri anlamak amacıyla kullanılır. Bireyin geçmiş deneyimleri ve duygusal içeriklerin terapi sürecinde anlaşılması üzerine odaklanır.

Duygusal Düzenleme: Histrionik kişilik bozukluğu olan bireyler, genellikle duygusal dalgalanmalar yaşarlar. Terapi, bu duygusal dalgalanmaları anlama ve düzenleme becerilerini geliştirmeye yönelik stratejiler içerir.

İlişki Becerileri: Bireyin daha sağlıklı ve sürdürülebilir ilişkiler kurabilmesi için gerekli becerilerin öğrenilmesine odaklanan terapi seansları düzenlenebilir.

İlaç Tedavisi: Histrionik kişilik bozukluğunun spesifik bir ilaç tedavisi bulunmamakla birlikte bazı durumlarda eşlik eden belirtiler, örneğin depresyon veya anksiyete, için ilaç tedavisi düşünülebilir. Ancak, ilaç tedavisi genellikle diğer terapötik yöntemlerle birlikte kullanılır.

Histerik Kişilik Bozukluğu ve Histrionik Kişilik Bozukluğu

Histerik kişilik bozukluğu, bireyin kimlik bütünlüğünü koruyabilme yeteneğini zorlaştıran ve bastırma savunma mekanizması etrafında şekillenen bir durumu tanımlar. Özellikle aynı cinsiyetten bireylere karşı çekememezlik ve rekabet içinde olma eğilimi gösterir. 

Histrionik kişilik bozukluğu ise kimlik bütünlüğünün belirsiz olduğu, duygusal tutarsızlıkların sıkça yaşandığı bir durumu ifade eder. Birey, ikili ilişkilerinde kendisi ile karşı taraf arasındaki ayrımı yapmada zorlanır, duygu durumu cinsiyet ayrımı gözetmeksizin hızla değişebilir. Her iki bozukluk da günlük yaşamı ve sosyal ilişkileri olumsuz etkileyebilir. Profesyonel yardım almak, belirtilerin anlaşılmasına, başa çıkılmasına ve yaşam kalitesinin arttırılmasına yardımcı olabilir.

Güncelleme Tarihi: 12 Şubat 2024
Yayınlama Tarihi: 12 Şubat 2024
Sayfa içeriğinde yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İlgili sayfada tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğeler yer almamaktadır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Sizi Arayalım


Google Play Download_on_the_App_Store_Badge_TR_blk_100217