EKG (elektrokardiyografi), kalbin elektriksel aktivitesini cilde yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydeden, ağrısız ve kısa sürede tamamlanan bir tanı testidir. Elektrokardiyografi; kalp atım hızı, kalp ritmi ve elektriksel iletim hakkında bilgi verir. Özellikle ritim bozukluklarının değerlendirilmesinde ve kalp krizi şüphesinde kullanılan temel testlerden biridir.
EKG çekimi sırasında göğüs, kol ve bacaklara elektrotlar yerleştirilir. Kayıt genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır. EKG sonuçları hekim tarafından kişinin belirtileri ve diğer tetkikleriyle birlikte değerlendirilir. Normal bir EKG sonucu tüm kalp hastalıklarını dışlamaz.
EKG Ne İşe Yarar?
EKG, kalbin elektriksel aktivitesini kaydederek kalp atımlarının düzeni, hızı ve elektriksel iletim sistemi hakkında bilgi sağlar. Elde edilen kayıtlar, kalbin çalışma düzeninin değerlendirilmesine ve bazı kalp hastalıklarına ilişkin bulguların belirlenmesine yardımcı olur.
EKG ile başlıca şu bilgiler değerlendirilebilir:
- Kalp atım hızı: Kalbin bir dakikada kaç kez attığı belirlenir.
- Kalp ritmi: Kalp atımlarının düzenli veya düzensiz olduğu incelenir.
- Elektriksel iletim: Kalpteki elektriksel uyarıların iletim süreci değerlendirilir.
- Kalp kasıyla ilişkili değişiklikler: Kalp kasının oksijenlenmesindeki sorunlarla veya geçirilmiş kalp hasarıyla ilişkili olabilecek bulgular incelenebilir.
EKG, kalbin elektriksel faaliyetlerini gösterir. Kalbin anatomik yapısını veya damarların içini doğrudan görüntülemez.
EKG Neden Çekilir?
EKG, kalp ritmiyle ilgili yakınmaların değerlendirilmesi, kalp hastalıklarından şüphelenilmesi veya mevcut bir kalp rahatsızlığının takibi amacıyla çekilebilir. Bazı durumlarda ameliyat öncesi değerlendirmelerin bir parçası olarak da istenebilir.
EKG çekilmesini gerektirebilen başlıca durumlar şunlardır:
- Çarpıntı: Kalbin hızlı, düzensiz veya normalden farklı attığının hissedilmesi.
- Göğüs ağrısı: Kalp kaynaklı olabilecek göğüs ağrısı ve baskı hissinin değerlendirilmesi.
- Nefes darlığı: Kalple ilişkili olabilecek nedenlerin araştırılması.
- Baş dönmesi ve bayılma: Kalp ritmiyle ilişkili olabilecek değişikliklerin incelenmesi.
- Kalp hastalığı takibi: Bilinen kalp hastalıklarının veya kullanılan bazı ilaçların kalbin elektriksel aktivitesi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi.
EKG çekiminin gerekliliği, kişinin şikâyetleri ve klinik değerlendirme sonuçlarına göre hekim tarafından belirlenir.
EKG Nasıl Çekilir?
EKG çekimi sırasında hasta genellikle sırtüstü uzanır. Göğüs, kol ve bacaklarına yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kalbin elektriksel sinyalleri kaydedilir. Bu sinyaller cihaz ekranında veya kâğıt üzerinde dalga biçiminde görüntülenir.
EKG çekiminin temel aşamaları şöyledir:
|
Aşama |
Uygulama |
|
Hazırlık |
Hasta uygun pozisyonda uzanır ve elektrotların yerleştirileceği bölgeler hazırlanır. |
|
Elektrotların yerleştirilmesi |
Göğüs, kol ve bacaklara elektrotlar yerleştirilir. |
|
Kayıt |
Hasta hareketsiz dururken kalbin elektriksel aktivitesi kaydedilir. |
|
Değerlendirme |
EKG kaydı hekim tarafından incelenir. |
İşlem sırasında hastanın hareketsiz kalması ve konuşmaması, kaydın doğru şekilde alınması açısından önemlidir.
EKG Çekimi Öncesinde Nelere Dikkat Edilmelidir?
İstirahat EKG'si için genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Bununla birlikte kayıt kalitesini etkileyebilecek bazı noktalara dikkat edilmelidir.
- Göğüs bölgesine krem, losyon veya yağlı ürünler uygulanmaması önerilir.
- Kolay çıkarılabilen veya göğüs bölgesine erişimi kolaylaştıran kıyafetler tercih edilebilir.
- Düzenli kullanılan ilaçlar ve mevcut sağlık sorunları sağlık personeline bildirilmelidir.
- Çekim sırasında mümkün olduğunca hareketsiz ve rahat bir pozisyonda kalınmalıdır.
Kullanılan ilaçlar, hekim önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
EKG Çekimi Kaç Dakika Sürer?
Standart istirahat EKG'sinde elektriksel aktivitenin kaydı genellikle birkaç saniye sürer. Elektrotların yerleştirilmesi ve hazırlık aşamalarıyla birlikte işlem çoğunlukla birkaç dakika içinde tamamlanır.
Tekrar kayıt alınması veya ek değerlendirme gerekmesi durumunda süre uzayabilir.
EKG'de Hangi Hastalıklar Belli Olur?
EKG, bazı kalp hastalıklarına ilişkin elektriksel değişikliklerin belirlenmesine yardımcı olan bir tanı testidir. Özellikle ritim ve iletim bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılır. Bununla birlikte her kalp hastalığı EKG'de belirti vermeyebilir.
EKG'de saptanabilen veya şüphe oluşturabilen başlıca durumlar şunlardır:
- Kalp ritim bozuklukları (aritmiler): Atriyal fibrilasyon, bazı taşikardi ve bradikardi türleri gibi kalbin normalden hızlı, yavaş veya düzensiz çalıştığı durumlar.
- Kalp krizi (miyokard enfarktüsü): Bazı kalp krizlerinde görülebilen ST segmenti ve diğer EKG değişiklikleri.
- Kalp kasında oksijenlenme sorunları (iskemi): Kalp kasına yeterli kan ulaşmamasıyla ilişkili olabilecek elektriksel değişiklikler.
- Kalbin elektriksel iletim bozuklukları: Atriyoventriküler blok ve dal bloğu gibi elektriksel uyarıların iletimini etkileyen durumlar.
- Kalp boşluklarının büyümesi veya kalp kası kalınlaşması: Bazı durumlarda bu değişiklikleri düşündürebilen EKG bulguları.
- Elektrolit dengesizlikleri: Özellikle potasyum ve kalsiyum düzeylerindeki bazı değişikliklerle ilişkili olabilecek EKG bulguları.
- Kalp zarı iltihabı (perikardit): Bazı hastalarda görülebilen karakteristik elektriksel değişiklikler.
Bu bulguların tümü tek başına kesin tanı anlamına gelmez. Örneğin EKG'de kalp kasının kalınlaşmasını düşündüren bir bulgu görülmesi, bu durumun kesin olarak bulunduğunu göstermez.
Kalp hastalıklarının değerlendirilmesinde EKG bulguları; muayene, kan testleri, ekokardiyografi ve gerekli görülen diğer incelemelerle birlikte yorumlanır.
EKG Sonuçları Nasıl Yorumlanır?
EKG sonuçları, kalbin elektriksel aktivitesini gösteren dalgaların ve bu dalgalar arasındaki sürelerin incelenmesiyle yorumlanır. Hekim; kalp hızını, ritmin düzenini, elektriksel iletim sürelerini ve kalp kasıyla ilişkili olabilecek değişiklikleri değerlendirir.
EKG kaydında incelenen temel bölümler şunlardır:
- P dalgası: Kalbin üst odacıkları olan kulakçıkların elektriksel uyarılmasını gösterir.
- QRS kompleksi: Kalbin alt odacıkları olan karıncıkların elektriksel uyarılmasını gösterir.
- T dalgası: Karıncıkların elektriksel olarak toparlanma sürecini yansıtır.
- PR, QRS ve QT aralıkları: Elektriksel uyarıların iletilmesi ve kalp kasının elektriksel faaliyetinin zamanlaması hakkında bilgi verir.
- ST segmenti: Bazı kalp hastalıklarında değişiklik gösterebilen ve özellikle kalp kasının oksijenlenmesi açısından değerlendirilen bir bölümdür.
EKG cihazlarında otomatik yorumlama bulunabilir. Ancak cihazın oluşturduğu ön değerlendirme, hekimin yorumunun yerine geçmez.
Normal EKG Değerleri Nelerdir?
Normal EKG, kalp ritminin ve elektriksel iletimin kişinin yaşına ve klinik özelliklerine uygun olduğunu gösteren bulgular içerir. Sağlıklı yetişkinlerde istirahat sırasında kalp ritmi genellikle düzenlidir ve kalp hızı çoğunlukla dakikada 60–100 atım arasındadır.
EKG değerlendirmesinde kullanılan bazı temel değerler şöyledir:
|
EKG Parametresi |
Yetişkinlerde Genel Referans |
|
Kalp hızı |
İstirahatte genellikle 60–100 atım/dakika |
|
Kalp ritmi |
Düzenli sinüs ritmi |
|
PR aralığı |
Genellikle 120–200 milisaniye |
|
QRS süresi |
Genellikle 120 milisaniyenin altında |
|
QT/QTc aralığı |
Kalp hızı, yaş, cinsiyet ve diğer klinik özelliklerle birlikte değerlendirilir |
Bu değerler genel bilgilendirme amaçlıdır. Özellikle çocuklarda, sporcularda, bazı ilaçları kullananlarda ve belirli sağlık durumlarında beklenen değerler farklılık gösterebilir.
Örneğin düzenli egzersiz yapan kişilerde istirahat kalp hızının dakikada 60'ın altında olması her zaman hastalık anlamına gelmez.
Normal EKG sonucu, kayıt sırasında belirgin bir elektriksel anormallik görülmediğini gösterebilir. Ancak normal bir EKG sonucunun bulunması, bütün kalp hastalıklarının dışlandığı anlamına gelmez.
Anormal EKG Sonucu Ne Anlama Gelir?
Anormal EKG sonucu, kalbin elektriksel aktivitesinde beklenen düzenin dışında bir bulgu saptandığını ifade eder. Bu durum kalp hızı, ritim, iletim süreleri veya EKG dalgalarının şeklindeki değişikliklerle ilişkili olabilir.
Anormal EKG bulgularının olası nedenleri arasında şunlar yer alır:
- Kalp ritminin normalden hızlı veya yavaş olması
- Kalp atımlarının düzensizleşmesi
- Kalbin elektriksel iletiminde gecikme veya bozukluk bulunması
- Kalp kasının oksijenlenmesiyle ilişkili değişiklikler
- Elektrolit düzeylerindeki farklılıklar
- Bazı ilaçların kalbin elektriksel aktivitesini etkilemesi
Bununla birlikte her anormal EKG sonucu ciddi bir kalp hastalığını göstermez. Bazı bulgular kişisel farklılıklarla, geçici fizyolojik değişimlerle veya kayıt sırasında oluşan teknik etkilerle ilişkili olabilir.
Anormal bir sonuç elde edildiğinde hekim, kişinin yakınmalarını ve sağlık geçmişini değerlendirerek EKG'nin tekrarlanmasını veya ek tetkikler yapılmasını isteyebilir.
EKG Çeşitleri Nelerdir?
EKG, kalbin elektriksel aktivitesini farklı koşullarda değerlendirmek amacıyla çeşitli yöntemlerle uygulanabilir. Kullanılacak yöntem, hastanın yakınmalarına ve araştırılan sağlık sorununa göre belirlenir.
İstirahat EKG'si
İstirahat EKG'si, kişinin dinlenme durumundayken kalbinin elektriksel aktivitesinin kaydedilmesidir. Genellikle kısa süreli bir kayıt alınır.
Kalp ritmi, kalp hızı ve elektriksel iletimle ilgili değerlendirmelerde kullanılan temel EKG yöntemidir.
Eforlu EKG
Eforlu EKG, kalbin elektriksel aktivitesinin fiziksel egzersiz sırasında takip edildiği bir testtir. Hasta genellikle yürüyüş bandında yürür veya sabit bisiklet kullanır.
Test sırasında kalp ritmi, kalp hızı, kan basıncı ve hastanın yakınmaları takip edilir. Kalbin egzersize verdiği yanıtın değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Eforlu EKG her hasta için uygun olmayabilir. Testin gerekliliği ve uygulanabilirliği hekim tarafından değerlendirilir.
Holter EKG
Holter EKG, kalbin elektriksel aktivitesinin taşınabilir bir kayıt cihazıyla günlük yaşam sırasında takip edilmesini sağlayan yöntemdir.
Kayıt süresi kullanılan cihaza ve klinik ihtiyaca göre değişebilir. Genellikle 24–48 saatlik veya daha uzun süreli kayıtlar yapılabilir.
Özellikle ara sıra ortaya çıkan çarpıntı, düzensiz kalp atımı ve bazı bayılma yakınmalarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
EKG ile EKO Arasındaki Fark Nedir?
EKG ve EKO (ekokardiyografi), kalbin farklı özelliklerini değerlendirmek amacıyla kullanılan iki ayrı tanı yöntemidir.
EKG, kalbin elektriksel aktivitesini kaydederken EKO, ultrason dalgaları kullanarak kalbin yapısının ve hareketlerinin görüntülenmesini sağlar.
|
Özellik |
EKG |
EKO |
|
Temel yöntem |
Elektriksel aktivitenin kaydedilmesi |
Ultrason ile görüntüleme |
|
Ne değerlendirilir? |
Kalp ritmi, hızı ve elektriksel iletim |
Kalp boşlukları, kapaklar ve kalp kasının hareketleri |
|
Nasıl uygulanır? |
Cilde elektrotlar yerleştirilir |
Ultrason probuyla görüntüleme yapılır |
|
Temel kullanım amacı |
Elektriksel aktiviteyle ilişkili bulguların incelenmesi |
Kalbin anatomik ve işlevsel özelliklerinin değerlendirilmesi |
EKG ve EKO birbirinin yerine geçen testler değildir. Gerekli durumlarda her iki incelemeden birlikte yararlanılabilir.
EKG Çekimi Riskli midir?
Standart istirahat EKG'si, girişimsel olmayan ve genellikle güvenli kabul edilen bir incelemedir. İşlem sırasında vücuda elektrik verilmez; yalnızca kalbin kendiliğinden oluşturduğu elektriksel sinyaller kaydedilir.
Elektrotların yerleştirildiği bölgelerde hafif cilt tahrişi veya elektrotlar çıkarılırken kısa süreli rahatsızlık görülebilir.
Eforlu EKG ise fiziksel egzersiz içerdiği için istirahat EKG'sinden farklı riskler taşıyabilir. Bu nedenle hastanın uygunluğu değerlendirilir ve test sağlık personeli gözetiminde gerçekleştirilir.
EKG İçin Hangi Bölüme Gidilir?
EKG, kalple ilişkili yakınmaların değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan bir testtir. Kalp ritim bozukluğu şüphesi, çarpıntı ve diğer kalp hastalıklarına yönelik değerlendirmelerde Kardiyoloji bölümü tarafından istenebilir.
EKG, gerekli görüldüğünde acil servislerde ve farklı klinik birimlerde de uygulanabilir.
Göğüste baskı veya ağrı, belirgin nefes darlığı, soğuk terleme ya da bayılma gibi kalp kriziyle ilişkili olabilecek belirtiler varsa rutin poliklinik değerlendirmesini beklemek yerine 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden acil yardım istenmelidir.
