Beyin Görüntüleme ve Nörobilim Birimi

Beyin ve sinir sistemiyle ilişkili hastalıkların değerlendirilmesinde görüntüleme yöntemleri önemli bir yer tutar. Beyin MR, beynin yapısal özelliklerinin incelenmesine yardımcı olurken, gerekli durumlarda kullanılan ileri MR teknikleri farklı klinik sorulara daha ayrıntılı yanıtlar sağlayabilir.

NPİSTANBUL Hastanesi Beyin Görüntüleme ve Nörobilim Biriminde klinik gerekliliğe göre 3 Tesla MR, fonksiyonel MR, difüzyon MR, DTI, MR spektroskopi, perfüzyon MR ve volumetrik beyin MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Hangi görüntüleme yönteminin gerekli olduğu her hasta için ayrı değerlendirilir. Hastanın yakınmaları, muayene bulguları ve araştırılmak istenen tıbbi durum doğrultusunda uygun yöntem ilgili hekim tarafından belirlenir.

Beyin Görüntüleme ve Nörobilim Birimi Nedir?

Beyin Görüntüleme ve Nörobilim Birimi; beyin ve sinir sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılan görüntüleme yöntemlerinin klinik bulgularla birlikte ele alındığı bir alandır.

Nörobilim, beynin nasıl çalıştığını ve beyin işlevlerinin düşünce, hafıza, davranış, hareket ve duygularla ilişkisini inceleyen bilim alanıdır. Bu nedenle beyin görüntüleme; nöroloji, psikiyatri, beyin ve sinir cerrahisi ve radyoloji gibi farklı uzmanlık alanlarıyla birlikte değerlendirilebilir.

Beyin görüntüleme yöntemleri hastanın durumuna göre şu amaçlarla kullanılabilir:

• Beyinde yapısal bir değişiklik olup olmadığını araştırmak,
• Belirli bir hastalığın değerlendirilmesine yardımcı olmak,
• Beyin lezyonlarının yerini ve özelliklerini incelemek,
• Gerektiğinde tedavi veya cerrahi planlamaya katkı sağlamak,
• Hastalık sürecindeki değişiklikleri takip etmek.

Görüntüleme sonuçları tek başına tanı anlamına gelmez. Bulgular hastanın muayenesi, klinik öyküsü ve gerekli diğer tetkikleriyle birlikte değerlendirilir.

Beyin Görüntüleme Yöntemleri Nelerdir?

Beyin görüntülemede kullanılacak yöntem hastanın şikâyetine ve araştırılan klinik duruma göre değişir. Bazı hastalarda standart beyin MR yeterli olurken bazı durumlarda ileri MR tekniklerinden yararlanılması gerekebilir.

Beyin görüntülemede kullanılan başlıca MR yöntemleri ve uygulamaları şunlardır:

• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
• 3 Tesla MR
• Fonksiyonel MR (fMRI)
• Difüzyon MR ve DTI
• MR spektroskopi
• Perfüzyon MR
• Volumetrik beyin MR analizi

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR), beyin ve sinir sistemi yapılarının ayrıntılı olarak görüntülenmesini sağlayan radyolojik görüntüleme yöntemlerinden biridir.

MR'da iyonizan radyasyon kullanılmaz. Beyin MR; nörolojik yakınmaların nedenlerinin araştırılması, beyin dokusundaki değişikliklerin değerlendirilmesi veya bilinen bir hastalığın takip edilmesi amacıyla hekim tarafından istenebilir.

Beyin MR özellikle;

• Beyin tümörlerinin,
• Beyin damar hastalıklarının,
• Multipl skleroz gibi demiyelinizan hastalıkların,
• Epilepsiyle ilişkili bazı yapısal değişikliklerin,
• Enfeksiyon ve inflamasyonların,
• Hafıza ve bilişsel işlevlerdeki değişikliklerin

değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Her hastaya aynı MR protokolü uygulanmaz. Çekimin kapsamı hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

3 Tesla MR Nedir?

3 Tesla MR, MR cihazının manyetik alan gücünü ifade eder. Beyin ve sinir sistemi görüntülemelerinde standart MR incelemelerinin yanı sıra bazı ileri MR tekniklerinin uygulanmasına olanak sağlayabilir.

3 Tesla MR ile klinik gerekliliğe göre;

• Standart beyin MR,
• Fonksiyonel MR,
• Difüzyon MR ve DTI,
• MR spektroskopi,
• Perfüzyon MR,
• Volumetrik beyin MR

gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

3 Tesla MR her hastada tüm ileri tekniklerin uygulanacağı anlamına gelmez. Hangi incelemenin gerekli olduğuna hastanın klinik ihtiyacına göre karar verilir.

Fonksiyonel MR (fMRI)

Fonksiyonel MR (fMRI), beynin belirli görevler sırasında hangi bölgelerinin aktif hale geldiğini değerlendirmeye yardımcı olan ileri MR yöntemlerinden biridir.

Fonksiyonel MR özellikle konuşma, hareket ve bazı bilişsel işlevlerle ilişkili beyin bölgelerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Seçilmiş hastalarda, özellikle beyin cerrahisi öncesinde önemli işlevlerden sorumlu beyin alanlarının lezyonla ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Fonksiyonel MR nörobilim ve psikiyatri alanında yapılan araştırmalarda da kullanılmaktadır. Ancak tek başına psikiyatrik bir hastalığın tanısını koymaz.

Difüzyon MR ve DTI

Difüzyon MR, beyin dokusundaki bazı değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olan özel bir MR yöntemidir. Özellikle akut inme şüphesinde sık kullanılan görüntüleme tekniklerinden biridir.

DTI (Difüzyon Tensör Görüntüleme) ise beynin sinir bağlantılarının oluşturduğu beyaz cevher yollarının değerlendirilmesine yardımcı olur.

DTI özellikle;

• Beyin lezyonlarının sinir yollarıyla ilişkisini değerlendirmek,
• Bazı nörolojik hastalıklarda sinir bağlantılarını incelemek,
• Gerekli durumlarda cerrahi planlamaya yardımcı olmak

amacıyla kullanılabilir.

MR Spektroskopi

MR spektroskopi, standart MR görüntülerine ek olarak beyin dokusundaki bazı metabolik değişiklikler hakkında bilgi sağlayan ileri bir MR yöntemidir.

Özellikle bazı beyin tümörleri ve beyin lezyonlarının değerlendirilmesinde standart MR'a ek bilgi sağlamak amacıyla kullanılabilir.

MR spektroskopi sonucu tek başına tanı koydurmaz. Elde edilen bulgular standart MR görüntüleri ve hastanın klinik durumu ile birlikte değerlendirilir.

Perfüzyon MR

Perfüzyon MR, beyin dokusunun kanlanma özelliklerinin değerlendirilmesine yardımcı olan görüntüleme yöntemidir.

Özellikle bazı beyin tümörlerinde, beyin damar hastalıklarında ve standart MR'da görülen bazı değişikliklerin daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılabilir.

Perfüzyon MR'ın uygulanıp uygulanmayacağı ve hangi yöntemin kullanılacağı hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

Volumetrik Beyin MR Analizi

Volumetrik beyin MR analizi, beynin belirli bölgelerinin hacimlerinin ölçülmesine yardımcı olan görüntüleme yöntemidir.

Özellikle hafıza sorunları ve bilişsel değişikliklerin değerlendirilmesinde, gerekli görülen hastalarda ek bilgi sağlayabilir.

Alzheimer hastalığı ve diğer nörodejeneratif hastalıkların değerlendirilmesinde volumetrik MR sonuçları klinik bulgular ve nöropsikolojik testlerle birlikte ele alınabilir.

Volumetrik MR tek başına hastalık tanısı koymaz.

İleri Beyin MR Teknikleri Ne Amaçla Kullanılır?

İleri beyin MR teknikleri, standart beyin MR görüntülerinin ötesinde belirli klinik sorulara yanıt aramak amacıyla kullanılır.

Her yöntem farklı bir bilgi sağlar:

• Fonksiyonel MR: Beynin belirli işlevlerle ilişkili bölgelerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
• DTI: Beyindeki sinir yollarının incelenmesini sağlar.
• MR Spektroskopi: Beyin dokusundaki bazı metabolik değişiklikler hakkında bilgi verir.
• Perfüzyon MR: Beyin dokusunun kanlanmasını değerlendirir.
• Volumetrik MR: Beynin belirli bölgelerindeki hacim değişikliklerinin ölçülmesine yardımcı olur.

İleri MR teknikleri özellikle beyin tümörleri, epilepsi, beyin damar hastalıkları, nörodejeneratif hastalıklar ve cerrahi planlama gerektiren bazı durumlarda kullanılabilir.

Her hastaya ileri MR yapılması gerekmez. Standart MR'ın yeterli olup olmadığı veya ek görüntülemeye ihtiyaç bulunup bulunmadığı hekim tarafından değerlendirilir.

Beyin Görüntüleme Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

Beyin görüntüleme yöntemleri farklı nörolojik hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Beyin tümörleri,
• İnme ve diğer beyin damar hastalıkları,
• Epilepsi,
• Multipl skleroz,
• Alzheimer hastalığı ve diğer demans türleri,
• Parkinson hastalığı ve diğer nörodejeneratif hastalıklar,
• Beyin enfeksiyonları,
• Travmatik beyin hasarı,
• Hidrosefali,
• Hafıza ve bilişsel işlevlerdeki değişiklikler.

Her baş ağrısı, unutkanlık, baş dönmesi veya uyuşma şikâyetinde MR çekilmesi gerekmez. Beyin görüntüleme ihtiyacı hastanın yakınmaları ve muayene bulguları değerlendirilerek belirlenir.

Psikiyatride Beyin Görüntüleme Nasıl Kullanılır?

Psikiyatrik hastalıkların tanısı temel olarak ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme, hastanın öyküsü ve ruhsal durum muayenesiyle konulur.

Beyin MR, 3 Tesla MR veya diğer ileri görüntüleme yöntemleri tek başına depresyon, bipolar bozukluk, şizofreni, anksiyete bozukluğu veya başka bir psikiyatrik hastalığın tanısını koymaz.

Ancak bazı psikiyatrik belirtilerin altında nörolojik veya başka bir tıbbi durum bulunabilir. Bu nedenle bazı hastalarda ayırıcı değerlendirmeye yardımcı olmak amacıyla beyin görüntüleme istenebilir.

Beyin görüntüleme özellikle şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Daha önce olmayan belirgin kişilik veya davranış değişiklikleri,
• İleri yaşta yeni başlayan psikiyatrik belirtiler,
• Belirgin hafıza veya bilişsel gerileme,
• Nörolojik belirtilerin eşlik etmesi,
• Nöbet öyküsü,
• Kafa travması öyküsü.

Fonksiyonel MR ve diğer ileri beyin görüntüleme teknikleri psikiyatri ve nörobilim araştırmalarında da kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemler klinik değerlendirmelerin yerine geçmez.

Nörolojik Hastalıklarda Beyin Görüntüleme

Nörolojik hastalıklarda beyin görüntüleme, hastalığın nedenini araştırmak, beyindeki değişiklikleri değerlendirmek ve gerektiğinde hastalık sürecini takip etmek amacıyla kullanılabilir.

Hastalığa göre farklı görüntüleme yöntemleri tercih edilebilir:

• İnmede: Difüzyon MR gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
• Beyin tümörlerinde: Standart MR'a ek olarak perfüzyon, spektroskopi, DTI veya fonksiyonel MR kullanılabilir.
• Epilepside: Yapısal bir neden olup olmadığını araştırmak amacıyla beyin MR istenebilir.
• Multipl sklerozda: Beyin ve gerektiğinde omurilik MR görüntülemelerinden yararlanılabilir.
• Alzheimer ve diğer demans türlerinde: Yapısal ve gerektiğinde volumetrik görüntüleme kullanılabilir.

Görüntüleme sonuçları nörolojik muayene, laboratuvar tetkikleri, EEG veya nöropsikolojik değerlendirmeler gibi diğer klinik verilerle birlikte yorumlanır.

Beyin Görüntüleme Süreci Nasıl Gerçekleştirilir?

Beyin MR süreci genellikle hekim değerlendirmesiyle başlar. Hastanın yakınmaları ve muayene bulguları doğrultusunda görüntüleme yöntemine karar verilir.

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

1. Hekim değerlendirmesi yapılır.
Hastanın yakınmaları ve tıbbi öyküsü değerlendirilerek beyin görüntüleme ihtiyacı belirlenir.

2. Uygun MR yöntemi seçilir.
Standart beyin MR'ın yeterli olup olmadığı veya ileri görüntüleme tekniklerine ihtiyaç bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

3. MR güvenlik kontrolü yapılır.
Kalp pili, metalik implant veya benzeri tıbbi cihazların bulunup bulunmadığı sorgulanır. Gebelik veya gebelik şüphesi varsa sağlık ekibine bilgi verilmelidir.

4. Görüntüleme gerçekleştirilir.
Hasta MR cihazına uygun pozisyonda yerleştirilir. Görüntülerin net olabilmesi için çekim sırasında mümkün olduğunca hareketsiz kalınması gerekir.

Bazı ileri MR uygulamalarında hastadan belirli görevleri yerine getirmesi istenebilir.

Çekimin süresi uygulanacak yönteme ve görüntüleme protokolüne göre değişebilir.

Beyin Görüntüleme Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Beyin MR görüntüleri radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir ve bir radyoloji raporu hazırlanır.

İleri görüntüleme teknikleri kullanılmışsa raporda uygulanan yönteme göre ek bulgular da yer alabilir. Örneğin;

• DTI ile sinir yolları,
• Perfüzyon MR ile kanlanma özellikleri,
• MR spektroskopi ile metabolik değişiklikler,
• Fonksiyonel MR ile belirli işlevlerle ilişkili beyin bölgeleri,
• Volumetrik MR ile beyin bölgelerindeki hacim değişiklikleri

değerlendirilebilir.

MR raporu daha sonra hastayı takip eden hekim tarafından klinik bulgularla birlikte yorumlanır.

MR'da görülen her değişiklik hastalık anlamına gelmez. Aynı şekilde normal bir MR sonucu da tüm nörolojik veya psikiyatrik hastalıkların dışlandığı anlamına gelmez.

Bu nedenle görüntüleme sonuçlarının tek başına değil, hastanın genel klinik durumu dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir.

NPİSTANBUL Beyin Görüntüleme ve Nörobilim Biriminde Kullanılan Teknolojiler

NPİSTANBUL Hastanesi Beyin Görüntüleme ve Nörobilim Biriminde, hastanın klinik ihtiyacına göre standart ve ileri beyin MR yöntemlerinden yararlanılabilir.

Birimde kullanılabilen MR temelli görüntüleme uygulamaları arasında;

• 3 Tesla MR
• Standart beyin MR
• Fonksiyonel MR (fMRI)
• Difüzyon MR
• Difüzyon Tensör Görüntüleme (DTI)
• MR spektroskopi
• Perfüzyon MR
• Volumetrik beyin MR analizi

yer alabilir.

Hangi görüntüleme tekniğinin kullanılacağı hastanın yakınmasına ve yanıtlanması gereken klinik soruya göre belirlenir. Her hastaya tüm görüntüleme yöntemlerinin uygulanması gerekmez.

Beyin görüntüleme sonuçları radyoloji uzmanı tarafından değerlendirildikten sonra gerekli durumlarda nöroloji, psikiyatri, beyin ve sinir cerrahisi ve ilgili diğer uzmanlık alanlarındaki klinik bulgularla birlikte ele alınır.

Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Beyin görüntüleme gerekliliği, uygulanacak yöntem ve sonuçların klinik anlamı ilgili hekim tarafından hastanın bireysel sağlık durumu dikkate alınarak değerlendirilir.