Sağlık Rehberi Sağlık Rehberi

Lupus Nedir?

Lupus, bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine saldırması sonucu meydana gelen bir otoimmün hastalıktır. Hastalık sonucu gelişen iltihaplanma; akciğerlere, beyne, böbreklere, cilde, eklemlere, kalp ve damarlar dahil vücudun birçok sistemine zarar verebilir. Hastalığın semptom ve belirtileri çoğunlukla farklı sorunlarla benzerlik gösterdiğinden tespit edilmesi zordur. En çok görülen belirtisi ise yanaklardaki yüz döküntüsüdür.

Kelebek hastalığı olarak da bilinen bu rahatsızlığın genetik faktörlerden kaynaklandığı henüz kesin olarak kanıtlanmasa da yapılan birçok araştırma bu hastalığın kalıtsal bir yatkınlığı olabileceğini destekler. Enfeksiyon, bazı ilaçların kullanımı ve güneş ışığına maruz kalma bu hastalığı tetikleyen etkenler arasında görülür. Tedavisi için kesin bir yöntem bulunmamaktadır. Tedavisinde genellikle hastalığın semptom ve belirtileri kontrol edilmeye çalışılır.

Lupus Neden Olur?

Lupus nedenleri arasında genetik faktörler ile çevresel faktörlerin bağlantısı olduğu düşünülmektedir. Hastalık için kalıtsal yatkınlığı olan kişilerin, çevresinde bu hastalığı tetikleyebilecek bir etkene maruz kalmaları sonucunda hastalığın gelişme gösterebileceği gözlemlenmiştir. Bunun yanında, pek çok hastada, hastalığın gelişme nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte, bu durumun gelişmesinde etkili olduğu düşünülen faktörler şu şekildedir:

  • Hastalığın gelişiminde; güneş ışığı, enfeksiyon ve bazı ilaçların kullanımı gibi bazı tetikleyici faktörler tetikleyici sebebi olabilir. 
  • Vücutta gelişebilecek farklı enfeksiyonlar da bazı kişilerde hastalığın görülmesine neden olabilir.
  • Tansiyon ilaçları, antiepileptik ilaçlar ve antibiyotikler sebebiyle hastalık tetiklenebilir. İlaçların tetiklediği vakalarda ilaç kullanımı sona erdiğinde iyileşme görülebilir. 
  • Cinsiyet ve yaş gibi farklı faktörler de hastalığın gelişme ihtimalini artırabilir. 
  • Erkeklere oranla kadınlarda daha fazla görülür ve genellikle 15 ila 45 yaş aralığında tespit edilebilir. 

Lupus ile Ortaya Çıkabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?

Hastalığın yol açtığı iltihaplanma vücuttaki pek çok sistemi ve bölgeyi etkileyebilir. Bu bölgelerden biri de akciğerlerdir. Hastalık, akciğerleri saran plevra zarının iltihaplı durumu olan plevrit ihtimalini artırarak solunumu ağrılı bir hale getirebilir. Ayrıca akciğerlerde kanama ve iltihaplanma da görülebilir.
Beynin zarar gördüğü durumlarda kişide baş ağrısı ve dönmesi, davranış problemleri, görme problemleri, felç ya da nöbetler görülebilir. Hastaların bazılarında hafıza problemleri ortaya çıkabilirken, düşüncelerin ifade edilmesi konusunda zorluk yaşanabilir.
Hastalığın ortaya çıkardığı farklı bir komplikasyon ise böbrek yetmezliği gibi durumlardır. Böbrek yetmezliği, bu tür hastalığı olan kişilerin yaşayabileceği tehlikeli durumlardan biridir. Hastalık, anemiye, kanın pıhtılaşmasına, kanamada yatkınlığa neden olabilirken, farklı dolaşım sistemi bozukluklarına yol açabilir. Ayrıca kan damalarında iltihaplanma da görülebilir.
Hastalık kalp ve damar hastalıklarına, kalp kaslarının ve kalp zarının iltihaplanmasına yol açabilir. Ayrıca kalp krizi riski de büyük oranda artar. Bunların yanında; enfeksiyon, gebelik sorunları, kanser, kemik yoğunluğunda azalma ve kemik kaybı ihtimalini ortaya çıkarır. 
Enfeksiyona karşı normal kişilere oranla daha savunmasız olan bu hastaların tedavi sürecinde bağışıklık sistemi zayıflayabilir ve hamilelik dönemlerinde düşük yapma ihtimali daha fazladır. Ayrıca erken doğum gibi durumlarda yüksek tansiyon riski ortaya çıkabilir.

Lupus Nasıl Önlenir?

Hastalığın ortaya çıkmasında genetik faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle hastalık kalıtsal olarak kişide görülüyorsa önlenmesi mümkün değildir. Ancak bu hastalığı tetikleyen faktörlerden uzak durmak semptomların şiddetini azaltır ve hastalık tekrar etmesini önleyebilir.

Lupus Belirtileri ve Tipleri Nelerdir?

Lupus belirtileri kişiden kişiye ve hastalığın durumuna bağlı olarak farklılık gösterebilir. Semptom ve belirtiler aniden meydana gelebilir, yavaş ilerleyebilir, hafif ya da şiddetli olabilir. Ayrıca bazı kişilerde geçici olarak görülürken bazı vakalarda kalıcı olarak da gözlemlenebilir. 
Vakaların birçoğunda semptom ve belirtilerin belirli bir süre daha şiddetli seyrettiği ve kısa bir süreliğine iyileştiği ya da tamamen ortadan kaybolduğu durumlar olabilir. Bu durum alevlenme olarak adlandırılır. Hastalarda gözlemlenen semptom ve belirtiler, hastalığın etki ettiği organa ve sisteme bağlı olarak farklılık gösterebilir. Genellikle görülen en yayın belirtiler şu şekildedir:

  • Ateş 
  • Halsizlik ve yorgunluk
  • Eklem ve kas ağrısı
  • Eklemlerde sertleşme ve şişlik
  • Solunum güçlüğü
  • Göğüs ağrısı
  • Göz kuruluğu
  • Yanaklarda ve burunda döküntü ya da kızarıklık
  • Güneş ışınlarına maruz kalma sonucu şiddetli cilt lezyonları
  • Strese veya soğuğa maruz kalan hastalarda baş ağrısı, baş dönmesi, davranış değişiklikleri ve hafıza kaybı görülebilir.

Yukarıda verilen semptom ve belirtilerin yanı sıra farklı bir nedenle açıklanamayan yüksek ateş, kızarıklık, uzun süreli ağrılar ya da yorgunluklar görüldüğünde kişilerin vakit kaybetmenden en yakın sağlık kuruluşuna gitmesi ve bir uzmana görünmesi önerilir.

Lupus Nasıl Teşhis Edilir?

Hastalığa tanı konması yani lupus teşhisi süreci zordur. Bu zorluğun nedeni ise semptom ve belirtilerin her vakada farklı olarak görülmesi ve zamanla değişebilmesidir. Ayrıca bu hastalıkta gözlemlenen şikayetler, semptomlar ve belirtiler farklı pek çok hastalıkla benzer olabilir.
Hastalığın tespit edilebilmesi için doktor tarafından kişiye öncelikle fiziki bir muayene yapılması gerekir. Doktor, hastanın yaşadığı belirtileri, şikayetleri, tıbbi geçmişini ve hastalık öyküsünü detaylı olarak öğrenmek için çeşitli sorular sorabilir. Kişiler gözlemlediği bütün durumları muayene sürecinde hekim ile paylaşmalıdır. Ayrıca sahip olduğu hastalıkları veya kullanmakta olduğu ilaçları söylemelidir. 
Hastalığı tek başına tespit edebilecek herhangi bir test henüz bulunmamaktadır. Genellikle idrar ve kan testleri, hastanın gözlemlediği belirtiler ve fizik muayene bulguları ile hastalığın tanısı konulabilir.
Hastalığın teşhis edilmesi için laboratuvar ortamında incelenecek olan idrar ve kan testleri dışında, tam kan sayımı, eritrosit sedimantasyon hızı, böbrek ve karaciğer işlevlerinin incelenmesi ve antinükleer antikor testi yer alır. Doktor, hastalığın akciğerlere ve kalbe etki etmesinden şüphelenmesi halinde birtakım görüntüleme yöntemleri de uygulanabilir. Ayrıca bazı vakalarda hastalığın teşhisini doğrulamak için deri biyopsisi de yapılabilir.

Lupus Nasıl Tedavi Edilir?

Lupus tedavisi kişiden kişiye ve hastalığın durumuna bağlı olarak farklılık gösterir. Hastalarda ortaya çıkan semptom ve belirtilere bağlı olarak tedavi planlaması yapılır. Ancak bu hastalığın kesin bir tedavisi olmadığı için genellikle ortaya çıkan semptomların hafifletilmesine yönelik çalışmalar yapılır.
Doktor tarafından gerekli görülen ilaçlar, kişide ortaya çıkan alevlenmeleri, semptomları ve belirtileri kontrol altına alabilmek için verilebilir. Bu ilaçların nasıl kullanılacağı, hangi risklerin olduğu konusunda kişi bilgilendirilir.

Hastalığın kansere dönüşme ihtimali yapılan araştırmalara göre çok düşük bir orandadır. Bu nedenle vakaların çoğunda kanser riskine rastlanmaz. Ancak kemiklerde kan akışının azalması sonucun kırıklar ve çökmeler görülebilir.
Hastalığın tedavi edilmemesi veya çok geç fark edilmesi halinde hayati riske neden olabilecek durumlar ortaya çıkabilir. Beyin, böbrekler, kalp ve damar hastalıkları riski çok fazladır.
Otoimmün bir hastalık olarak bilinen ve genellikle kalıtsal faktörler sonucu ortaya çıkan bu hastalığın tanı ve tedavi süreci romatoloji, çocuk romatolojisi ve iç hastalıkları (dahiliye) doktorları tarafından yapılabilir.
Güncelleme Tarihi: 06 Ocak 2023
Yayınlama Tarihi: 29 Aralık 2022

Kategori: Genel Sağlık

Sayfa içeriğinde yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. İlgili sayfada tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğeler yer almamaktadır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Sizi Arayalım
,