• tv.uskudar.edu.tr
  • Psikoyorum.tv
  • TANPA - Türk Amerikan Nöropsikiyatri Derneği
  • TBHD - Tedavisel Beyin Haritalamaları Derneği
 

Şizofreni ve Sanat

İnsan neden sanat yapar, yaratma süreci, sanat nedir bilim ve sanat dünyasının yüzyıllardır  tartıştığı konulardır. Hem sanat tarihinde hem de psikiyatride sık sık birarada düşünülen şizofreni ve sanat hakkında bugüne kadar  çok şey yazılmış ve yazılmaya devam edecektir.

Tarihte şizofreni hastalığı tanısı konmuş pek çok  sanatçı vardır,  Pink Floyd grubunun ilk yıllarında bestelerin çoğunu yapan, gitarist ve vokalist Syd Barrett, Avustralyalı konçerto piyanisti,  piyanodaki ünü kadar şizoaffektif bozukluğu ile de ünlenmiş olan,  dramlarla dolu yaşamı Oskar ödüllü “Shine” adlı filme de konu olan David Helfgott, sıradışı kedi resimleriyle tanınan, hastalığının tüm seyrini resimlerine yansıtan ünlü ressam Louis Wain ve Van Gogh

Louis Wain’e  (1860–1939),  ölümünden onbeş yıl önce şizofreni tanısı konmuştur. Sanatçı iyi olduğu dönemlerde sevimli, güzel ve mutlu kedi resimleri yapmış, hastalığının atakta olduğu dönemlerde ise sanki dışarıya elektrik ya da enerji yayıyormuş gibi görünen, öfkeli, deforme olmuş, rengarenk,  rahatsız edici kediler resmetmiştir.

Sanatçı hastalığının seyrine bağlı olarak iki farklı teknikte çalışmıştır. Wain’in şizofreni olduğunu bilmeyenler onun resim yeteneğini mükemmelleştirdikten sonra artık kendisini aşan bir tarz benimsediğini düşünmüş olabilirler, ancak sanatçı bunu hastalığına bağlı olarak yapmıştır.

Sanatla tedavinin öncüsü sayılan ve 1922’de “Ruh Hastalarının Resimleri” kitabını yayınlayan sanat tarihçisi ve psikiyatrist Prinzhorn ise Heidelberg üniversitesi, psikiyatri kliniğinde çoğu hiç resim eğitimi almamış olan ve yüzde 75’i şizofreni olan hastaların kendiliklerinden yaptıkları resimleri biriktirmiş ve kitabının temelini oluşturan çok geniş bir koleksiyonun sahibi olmuştur.  Bu koleksiyondaki pek çok resim, sıra dışı özellikleri ve ustalıkla yapılışlarıyla modern sanatçıların eserlerine çok benzemektedir. Ancak bu hastalar modern sanatçılardan haberdar değillerdi, modern sanatçılar henüz tanınmıyorlardı.

Prinzhorn’un koleksiyonundaki psikotik sanatçılardan en önemlisi Adolf Wölfli’dir. Paranoid şizofreni tanısı konulan Wölfli, hastaneye yatırılmasından dört yıl sonra resim yapmaya başlamıştı. Ölümünden sonra resimleri ve desen çalışmaları satılmaya başlamış, adına bir vakıf kurulmuştur. Eserleri İsviçre’de Bern Sanat Müzesi’ndedir. Hastanede ressam olan daha pek çok isim vardır.

Sonradan sanatçı olan şizofrenle profesyonel sanatçı arasındaki farklılıkları sorguladığımızda ilk aklımıza gelenler, kendini ifade etmesi, yaratma dürtüsü, ölümsüz olma isteği olabilir.  Sanatçı kişisel birikimlerini, bilinçaltını, yaşam felsefesini, kollektif bilinçaltını harmanlar, derinlerde yatan, işlenmemiş  ham malzemeyi deneyim, bilgi, ustalık ve estetik  elementler yardımıyla işleyerek topluma sunar. Şizofren ise çoğunlukla kendi iç dünyasını anlatan mesajlar verir, kendisi için özel anlamı olan semboller kullanır. Bu nedenle yaptığı resimle ilgili olarak hastayla konuşmazsak  ne anlatmaya çalıştığını tam olarak  anlayamayız.

 

NPİSTANBUL BEYİN HASTANESİ

Saray Mah. Ahmet Tevfik İleri Cad. No:18 34768 Ümraniye / İSTANBUL (TEM Yolu Ümraniye Kavşağı)
T: +90 216 633 0 633
F: +90 216 634 1 250
Kroki

NPETİLER POLİKLİNİĞİ

Nispetiye Cad. No: 19 Etiler 34330 Beşiktaş / İSTANBUL
T: +90 212 270 12 92
F: +90 212 270 17 19
Kroki

NPFENERYOLU POLİKLİNİĞİ

Ahmet Mithat Efendi Cad. No:17 (Bağdat Cad. Sahil Yolu Kalamış Mevkii) 34726 Fenerbahçe - Kadıköy ISTANBUL
T: +90 216 418 15 00
F: +90 216 418 15 30
Kroki

NPALTUNİZADE POLİKLİNİĞİ

Altunizade Mh. Mahir İz Cd.
No:23 PK:34674
Üsküdar / İstanbul / Türkiye
T: +90 216 400 22 55
F: +90 216 474 12 56
Kroki
 

Sosyal Sorumluluk Çalışmalarımız