npistanbul.com
JCI
ISO 9001:2008
Dalgalanan Türk Bayrağı

Çocuklara ve Ergenlere Uygulanan Test ve Ölçekler

Çocuk ve Ergenlere Uygulanan Test ve Ölçekler

PROJEKTİF TESTLER

Çocuğun iç dünyası hakkında ipucu toplamak için uygulanan projektif testler, çocuğun kendisi, ailesi ve dış dünyası ile ilgili atıfları hakkında bilgi vermekte ve bilinçdışı süreçlerin analizinde yardımcı olmaktadır.

CAT (Çocuklar için Algı Testi): 3-10 yaş arasındaki çocuklara uygulanır. 10 tane resimli kart vardır, bu kartlarla ilgili hikaye anlatılması istenir.

TAT (Tematik Algı Testi): 10 yaştan itibaren çocuklara ve yetişkinlere uygulanabilmektedir. Kişilerden bu resimli kartlarla ilgili hikâyeler anlatmaları istenir.

Rorschach Testi: Mürekkep lekeleri olan 10 karttan oluşmaktadır. Verilen yanıtlardan kişilerin kişilik özellikleri ve duygusal işleyişleri analiz edilir.

Louisa Düss Psikanalitik Hikâyeler Testi: Çocuğun yarım bırakılmış hikayeleri tamamlaması istenir.

Beier Cümle Tamamlama Testi: Çocuğun tutumları,inançları, motivasyonları hakkında bilgi vermektedir. 8-16 yaş ve 16 yaştan itibaren yetişkinlere de uygulanan iki ayrı formu vardır.

DERECELENDİRME ÖLÇEKLERİ

Çocuk ve ergenlerde psikopatolojinin değerlendirilmesinde, müdahalenin planlanmasında ve tedavinin etkililiğinin değerlendirilmesinde bilgi alınan kaynakları zenginleştirmesi açısından

derecelendirme ölçekleri çok sık kullanılmaktadır. En sık kullanılanlardan bazıları şöyledir:

Çocukların Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ): Çocuk ve ergenlerde görülen dışa vuran davranış problemlerini saptayan ve şiddetini gösteren bir değerlendirme ölçeğidir. Anne ve babalar tarafından doldurulur. 4-18 yaş arası çocuk ve ergenleri değerlendirmede kullanılır.

Conners Derecelendirme Ölçekleri (CDÖ): Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısını desteklemek ve eşlik eden davranış, kaygı ve somatik problemleri değerlendiren bir ölçektir. Anne babalar ve öğretmenler tarafından doldurulan farklı formları mevcuttur. 6 yaş üzerindeki çocukları değerlendirmek için kullanılır.

Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ): Çocuk ve ergenlerdeki depresyon belirtilerini araştıran ve şiddetini gösteren bir ölçektir. Çocuğun kendisi doldurur, 19 üzerindeki puan klinik olarak çocuğun depresyonda olduğunu gösterir.

Çocuklar için Sosyal Anksiyete Ölçeği: Sosyal kaygısı olan, topluluk önünde konuşmaktan ya da yeni insanlarla tanışmaktan çekinen çocukların belirtilerini taramaya ve şiddetini göstermeye yarayan bir ölçektir.

Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ): Çocuğun içerisinde bulunduğu ailenin problem çözme ve iletişim becerilerini, aile içindeki rollerin dağılımını, duygusal tepki verme düzeylerini tarayan bir ölçektir. Anne baba ve çocuk tarafından doldurulur.

Aile Hayatı ve Çocuk yetiştirme Tutumu Ölçeği (PARI): Ailenin çocuk yetiştirirken yeterli sevgi-ilgi gösterme, sınır koyma ve demokratik davranma ile disiplin sağlama gibi alanlarda gösterdikleri tutumları araştıran bir ölçektir. Anne-baba ya da çocuğa bakım veren kişiler tarafından doldurulur.

Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği (M-CHAT): Oyun çocuklarında otizm belirtilerini tarayan bir ölçektir. Çocuğun sosyal ilgisi, konuşma ve ilişki kurma becerileri, tekrarlayan, sınırlı ilgi alanları ile ilgili belirtileri içerir. Anne ve baba ya da çocuğa bakım veren kişiler tarafından doldurulur.

Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC): Otistik çocuklarda gözlenen davranış problemlerini tarayan bir ölçektir. Anne-baba tarafından doldurulur.

TDM ( İLAÇ KAN DÜZEYLERİNİN TAKİBİ): Kullanılan ilaçların kandaki düzeylerini belirlemek amacıyla belli aralıklarla kişiden kan alınması gerekir. İlacın kandaki düzeyi etkin dozda, etkin dozun altında ya da toksik dozda kullanılan ilacın belirlenmesini ve doz ayarlamasının yapılmasını sağlar.

QEEG

Saçlı deriden alınan beyin elektriksel aktivite kaydının analiz edilerek farklı frekanstaki dalgaların beyin üzerindeki dağılımını gösteren ve bu şekilde beynin çalışması hakkında dolaylı bilgi sağlayan bir tekniktir. QEEG, tedavi sonrasında da yinelendiğinde, tedavi ile sağlanan olumlu değişimi gösterebilmektedir.

Örneklerdeki tedavi öncesi ve tedavi sonrasında elde edilen profillerden de anlaşılacağı gibi, tedavinin beyin kimyasındaki düzensizliği giderdiği biyoelektriksel aktivite kaydı ile gözlemlenebilmektedir.

CAS (Cognitive Assesment System)

CAS testi 5-17 yaş grubu çocukların bilişsel işlemlerdeki yeterliliğini değerlendiren bir zeka ve yetenek bataryasıdır. 4 ölçek ve 12 alt testten oluşur. Test yapılan bireyde; planlama, dikkat, eşzamanlılık ve ardıl bilişsel işlemler değerlendirilir. CAS 5-7 ve 8-17 yaş

olarak iki ayrı form şeklinde düzenlenmiştir. Uygulama bir ila iki saat arasında sürmektedir.

CAS uygulama alanları

• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların değerlendirilmesi,

• Öğrenme güçlüğü olanların değerlendirilmesi

• Başarının önceden kestirilmesi,

• Zihinsel engelli olanların değerlendirilmesi,

• Travmatik beyin hasarı olanların değerlendirilmesi,

• Üstün zekalı çocukların değerlendirilmesi,

• Planlama problemleri olanları belirleme,

MOXO SÜREKLİ PERFORMANS TESTİ:

MOXO Sürekli Performans Testi, çocuklar (6-12 yas) ve yetiskinler için gelistirilmis olup DEHB (Dikkat Eksikligi ve Hiperaktivite Bozuklugu) tanısına yardımcı olan, bilgisayar ortamında yapılan ‘’online’’ bir dikkat ölçme testidir. MOXO testi; dikkat, zamanlama, hiperaktivite,dürtüsellik ölçmektedir. MOXO Sürekli Performans Testi’nin çocuk formu 15, genç, yetiskin formu ise 18.5 dakika sürmektedir.

MOXO SÜREKLİ PERFORMANS TESTİ’NİN KİMLERDE UYGULANMASI FAYDALIDIR?

Çocuklar için:

• İstemesine ve çaba göstermesine rağmen derslerde başarılı olamayan, Küçüklükten beri hep hareketli olan, sık yaralanmaya ve kaybolmaya maruz kalan,

• Sınavlarda ve günlük hayatında zamanlama problemi yaşayanlar (evden geç çıkan, sınav süresi içinde soruları tamamlayamayan)

• Ödevlerini hep son ana bırakan, programlı çalışamayan, işleri sıraya koyamayan,

• Olaylara ve kişilere ani ve gereğinden fazla tepki veren,

• Öğretmen veya anne/baba tarafından sakin-hipoaktif olarak görülmesine rağmen dikkatini sürdürmekte güçlük çeken bireylerde

Yetişkinler için:

• Normalden daha sık ev, iş, sevgili-eş değiştiren,

• Unutkanlık gösteren, toplantı ya da derslerde dikkatini sürdürmekte güçlük çeken,

• Sık sık trafik kazası yapan,

• İş hayatında kendisinden beklenen performansı gösteremeyen,

• Yoğun dikkat gerektiren işlerde çalışan bireylerde

MOXO Sürekli Performans Testi’nin uygulanması oldukça faydalıdır. T.O.V.A: (Test Of Variables of Attention Continuous Performance Test)

Dikkat ve impulsiviteyi ölçen bilgisayarlı, sürekli performans testidir. Dilden etkilenmez. 10.3 dakikalık iki bölümü vardır, toplam 21.6 dakika sürer. 4-80 yaş için normatif veri tabanı vardır. Dikkat eksiliği ve dürtü kontrol bozukluğu olan her yaştaki hasta grubuna uygulanabilmektedir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ ve ÖĞRENME BATARYASI

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), son derece önemli akademik, sosyal ve psikiyatrik sorunlara yol açabilen ve olumsuz etkileri yaşam boyu sürebilen bir hastalıktır. Hastalığın tedavisinde ilaç kullanımı önemli yer tutar.

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

(DEHBT) TEDAVİ ARAÇLARI:

Dikkat Eğitimi

PLAY ATTENTION

Edufeedback (Play Attention: Dikkat Oyunu) çocuklarda kullanılmaktadır. Çocuklarda; hiperaktivite, dikkat eksikliği, öğrenme güçlükleri, dürtü kontrol bozuklukları, depresyon, duygu durum bozuklukları, davranım bozukluğu gibi psikiyatrik rahatsızlıklarda çocuğun dürtü kontrolünü sağlaması ve dikkat süresini uzatmayı öğrenmesine yönelik geri bildirim tedavisidir.

REHACOM

Bilişsel bozuklukların ilaçsız tedavisinde, terapi içinde kullanılan bir tekniktir. Değişik bölümlerden oluşur. Bu bölümler aşağıdaki hastalıkların tedavisinde kullanılır;

Dikkat ve Konsantrasyon Rahatsızlıkları: Bu modül 24 bölümden oluşur. Çocuklar ve yetişkinler için seviye tespiti yapılarak uygulanır. Modülü tamamlayan bireyin görsel dikkatinde ve görüş keskinliğinde artış görülür.

Hafıza Rahatsızlıkları: Bu modül 30 bölümden oluşur.Öğrenme ve konuşma güçlüğü çeken, kekemelik sorunu görülen bireylerde seviye tespiti yapılarak kullanılır.

Hafızada ve konuşmada esneklik ve akıcılık sağlar. Mantıksal Akıl Yürütme ve Planlama Rahatsızlıkları: 24 bölümden oluşur. Giderek zorlaşan çok olasılıklı düşünceyi öğretir ve mantık zekasında artış sağlar.

Tepki Yetisi Rahatsızlıkları: Bu modül 15 bölümden oluşur. Dürtü kontrol bozukluğunun tedavisine destek sağlar.

Programın işitme algısı ve uzay algısı ile ilgili modülleri de vardır.

Rehacom sadece Ciddi bir kafa travması geçiren hastaların bilişsel performans düzeyinde oluşan performans kaybını azaltmayı amaçlamaz, zihinsel performansını artırmayı amaçlayan her birey içinde ilerleme sağlar. Çalışma esnasında bireyler yeni öğrenme stratejisi geliştirir ve beynini kullanma kapasitesini arttırırlar. Tüm rehabilitasyon çalışmalarında olduğu gibi Rehacom’da da amaç kişiyi mümkün olduğunca travma öncesi durumuna veya bu mümkün değilse günlük hayatını tek başına devam ettirecek düzeye getirmektir.

REHABIL

Bilişsel Onarım Terapileri Çalışmaları arasında yer alan “Rehabil”in amacı; hedeflenen alanı onarmak ve kendi sistematiği içerisinde yeniden kullanılabilir hale gelmesini sağlamaktır. Hedeflediği alanlardaki iyileşmeyi ise birtakım bilgisayar ya da kağıt kalem egzersizlerinin tekrar tekrar uygulanması ile sağlar.Şizofreni, otizm, gelişimsel bozukluklar ve diğer bilişsel sorunlara yol açan psikiyatrik bozukluklarda kullanılmaktadır.

REHABIL VEYA REHACOM TESTLERI ILE BIRLIKTE tDCS UYGULAMASI

Çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, otizm spektrum bozukluğu  olan hastalarda farklı seviyelerde dikkat, bellek ve muhakeme gibi genel olarak bilişsel alan becerileri diye ifade edilen alanlarda bozulmalar olduğu tespitedilmiştir. Günümüzde, bilgisayar destekli bilişselrehabilitasyon programları ile çocuklardaki bilişsel bozuklukların tedavi edilmesi ve iyileştirilmesi mümkündür. Nöropsikolojik testlerle bilişsel bozuklukları tespit edilmiş çocuklarda, bu uygulama tek başına seans süresi 30 ila 40 dakika süren ortalama 20 seans uygulandığında bilişsel becerilerde %30 düzeyinde artış gösterdiği klinik araştırmalarda tespit edilmiştir.

Çocuk ve ergenlerdeki bilişsel bozukluklar beynin ön bölgesindeki nöron denilen beyin hücrelerinin aktivitesindeki azalma ile ilişkili bulunmuştur. Bu bağlamda, bilişsel rehabilitasyon egzersizleri uygularken eş zamanlı olarak beynin ön bölümündeki hücrelerin ateşlenmesini arttırmak amacı ile kullanılabilecek beyin uyarım tedavileri vardır. Beyin hücrelerinin ateşlenmesini sağlayan bu uyarım bilişsel rehabilitasyon yönteminden alınan verimi de olumlu yönde arttırmaktadır. Direk akım tedavisi (tDCS), alın bölgesinden iki elektrot aracılığı ile beyni düşük yoğunlukta, insan sağlığına zarar vermeyen doğru akım uyarım prensibi ile çalışır. Son yapılan bilimsel çalışmalarda direk akım tedavilerinin çocuk ve ergenlerde bilişsel rehabilitasyon egzersizleri sırasında kullanımının bilişsel gelişimi kolaylaştırdığı, bellek, dikkak ve yürütücü işlevlerdeki başarı oranının yukarı çektiği ispat edilmiştir. Bu bilimsel bilgiler ışığında 6 yaşından büyük tüm çocuk ve ergenlerde bilgisayarlı bilişsel rehabilitasyon egzersizleri ile birlikte tDCS tedavisnin eş zamanlı kullanımı tüm dünyada giderek yaygınlaşmakta ve geleceğin tedavileri arasında yerine almaktadır.Yapılan bilimsel araştırmalar ışığında, 6-15 yaş aralığında çocuk ve ergenlerde ortalama 20 seans olarak düzenlenen bilgisayarlı bilişsel rehabilitasyonla eş zamanlı alınan direk akım tedavisi (tDCS), çocuk ve ergenlerin bilişsel kapasitesinde olumlu yönde artış sağlamaktadır.